Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Awangarda Krakowska

Awangarda Krakowska, zw. także pierwszą Awangardą  grupa poetów (J. Przyboś, J. Brzękowski, J. Kurek, T. Peiper) skupiona 1922–27 wokół krak. pisma „Zwrotnica”; twórcą programu i gł. teoretykiem grupy był T. Peiper; późniejsze dzieje A.K. wiążą się gł. z działalnością Kurka (redaktor krak. „ Linii”) oraz łódzkiego ugrupowania artyst. a.r. Programowym celem A.K. było związanie twórczości artyst. z XX-wieczną cywilizacją urb.-techniczną. A.K. sformułowała ideał poezji rygorystycznie zdyscyplinowanej, będącej celową konstrukcją intelektualną i językową. Bezpośredniej ekspresji lirycznego wyznania przeciwstawiła zasadę wyrażania doznań i refleksji przez poet. ekwiwalenty i pseudonimy; szczególną rolę wyznaczyła metaforze, opartej na odległych skojarzeniach pojęciowych, dynamizacji i kondensacji stylu (stosowanie elipsy), zróżnicowanemu funkcjonalnie rytmowi i oddalonym rymom. Odcinając się od tradycji młodopolskiej, A.K. przeciwstawiła się także — mimo pewnych zbieżności — dążeniom reprezentowanym współcześnie przez futuryzm, ekspresjonizm i grupę Skamander. Zwalczana przez większość krytyków i z trudem torująca sobie drogę do szerszej publiczności, A.K. oddziałała na stosunkowo nieliczne zjawiska poet. w 20-leciu międzywojennym (Druga Awangarda), gł. w środowisku lubelskim (Reflektor), wileńskim (Żagary) i warsz., skupionym wokół J. Czechowicza. Z biegiem czasu podstawowe jej założenia, rozwijane i modyfikowane gł. przez Przybosia, zostały zasymilowane przez różnorodne, często rozbieżne, tendencje w pol. liryce współczesnej.

J. Sławiński Koncepcja języka poetyckiego Awangardy Krakowskiej, Wrocław 1965;

Materiały do dziejów awangardy, Archiwum Literackie t. 20, oprac. T. Kłak, Wrocław 1975;

Źródła do historii awangardy, Archiwum Literackie t. 24, oprac. T. Kłak, Wrocław 1981;

A.K. Waśkiewicz W kręgu „Zwrotnicy”. Studia i szkice z dziejów krakowskiej awangardy, Kraków 1983.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.