W wyniku pierwszej wojny śląskiej większość Śląska, w tym również Kietrz, znalazła się pod panowaniem Królestwa Pruskiego. Z tymi wydarzeniami wiąże się początek osadnictwa żydowskiego w mieście, regulowanego przez kolejne akty prawne wydawane przez władze pruskie. W 1787 r. w Kietrzu żyło 36 Żydów.

W 1825 r. utworzono tu samodzielną gminę żydowską z synagogą. W 1840 r. liczba mieszkańców pochodzenia żydowskiego wzrosła do 108. W 1845 r. powstała prywatna szkoła żydowska i cmentarz.

W 1871 r. gmina żydowska w Kietrzu liczyła 186 osób. Wchodziła w skład Związku Górnośląskich Gmin Synagogalnych (Oberschlesische Synagogen-Gemeinden), powstałego w 1872 r.

Na początku XX w. część Żydów wyemigrowała z Kietrza do dużych miast pruskich (w większości do Berlina i Wrocławia). Zredukowało to liczebność tamtejszej gminy żydowskiej do ledwie 52 osób (stan z 1910 r.).

Po pierwszej wojnie światowej w plebiscycie przeprowadzonym na Śląsku większość Żydów z Kietrza opowiedziała się za pozostaniem miasta w Niemczech. W tym czasie wielu śląskich Żydów zdecydowało się na emigrację. Najczęściej kierowali się do wielkich ośrodków miejskich w Niemczech. Proces ten dotyczył także Kietrza.

Podobnie jak w całych Niemczech – w sobotę 1 kwietnia 1933 r. w mieście przeprowadzono akcję bojkotu antyżydowskiego. W 1933 r. mieszkało tu jeszcze 42 Żydów.

W Kietrzu podczas „nocy kryształowej” naziści spalili synagogę; zdemolowano także kilka sklepów i domów żydowskich. Po tych wydarzeniach większość tutejszych Żydów wyjechała na Zachód. W związku z akcją tzw. aryzacji także Ernest Frank, właściciel zakładów włókienniczych w Kietrzu, został zmuszony do emigracji. Od 1937 r. żydowskie dzieci z Kietrza nie mogły uczęszczać do szkół publicznych i musiały dojeżdżać do okręgowej szkoły żydowskiej w Raciborzu.

19 listopada 1942 r. w Kietrzu mieszkało jeszcze 5 Żydów. Ich dalsze losy są nieznane. Prawdopodobnie zostali wywiezieni do gett w Generalnym Gubernatorstwie albo w Zagłębiu Dąbrowskim.

Po II wojnie światowej społeczność żydowska w Kietrzu nie zdołała się odrodzić.

Nota bibliograficzna

  • Katscher, [w:] The Encyclopedia of Jewish life before and during the Holocaust, red. S. Spector, G. Wigoder, t. II, New York 2001.
Print