Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Rada Jedności Narodowej (RJN)

organ Pol. Państwa Podziemnego, powołany 9 I 1944 przez Delegata Rządu RP na Kraj, w odpowiedzi na utworzenie przez PPR — KRN. RJN powstała w wyniku przekształcenia Krajowej Reprezentacji Politycznej; początkowo powołano tymczasowe prezydium, 12 III 1944 — jej pełny skład. Na podstawie dekretu Prez. RP z 26 IV 1944 O tymczasowej organizacji władz na terytorium Rzeczypospolitej pełniła funkcję organu doradczego i opiniodawczego Delegata Rządu. W skład RJN weszło po 3 przedstawicieli gł. stronnictw polit. (PPS, SL, SP, SN) oraz po 1 przedstawicielu duchowieństwa katol., a od VII 1944 również: Chłopskiej Organizacji Wolności „Racławice”, organizacji „Ojczyzna”, Zjednoczenia Demokr. i spółdzielczości. W okresie działalności konspiracyjnej uprawnieniami pełnej RJN dysponowała jej Komisja Gł. (prezydium); przewodn. RJN: K. Pużak („Bazyli”). 15 III 1944 RJN ogłosiła deklarację programową O co walczy naród polski, w której przypominała gł. cele wojenne Polski: odbudowę wolnej, suwerennej, silnej, bezpiecznej oraz rozwijającej się wewnętrznie Rzeczypospolitej, a także osiągnięcie trwałego pokoju międzynar. i zgodnej współpracy wszystkich narodów; uznawała za niezbędne całkowite pokonanie Niemiec, ich podział, rozbrojenie i zmuszenie do odbudowy zniszczonych przez nie krajów oraz ukaranie zbrodniarzy wojennych; deklarowała oparcie polityki zagr. Polski na sojuszu z W. Brytanią, USA, Francją i Turcją oraz ułożenie stosunków z ZSRR pod warunkiem uznania integralności przedwojennego terytorium RP i nieingerowania w jej sprawy wewn.; uznawała za obowiązującą granicę wsch. Polski ustaloną w traktacie ryskim 1921, żądała włączenia do RP Prus Wsch., Śląska Opol. i części Pomorza; zapowiadała wprowadzenie w powojennej Polsce ustroju demokracji parlamentarnej z silnym rządem i rozwiniętym samorządem; deklarowała rozbudowę potencjału gosp. kraju i usunięcie krzywdzących dysproporcji społ., m.in. wprowadzenie gospodarki planowej, przebudowę ustroju rolnego, upowszechnienie własności w miastach; zapowiadała politykę społ. służącą wyzwoleniu człowieka pracy i usunięcie zaniedbań w dziedzinie kultury i oświaty. W związku z ofensywą Armii Czerwonej RJN IV 1944 ogłosiła oświadczenie, że zajmowane przez nią tereny są i pozostaną częścią państwa polskiego. Podczas powstania warsz. 1944 RJN w Odezwie do Narodu Polskiego potwierdziła dążenie do odbudowy demokr. Polski i radykalnego przekształcenia stosunków społ. i gosp.; ponadto występowała do państw alianckich z apelami o pomoc powstaniu i mieszkańcom Warszawy; 22 II 1945 RJN wyraziła protest przeciwko decyzjom konferencji jałtańskiej w sprawie pol. i jednocześnie wyraziła gotowość udziału w powołaniu tymczasowego rządu jedności narodowej. W III 1945 część czł. RJN została aresztowana przez NKWD i VI 1945 bezprawnie osądzona w procesie szesnastu w Moskwie. W IV–V 1945 RJN została odbudowana w mniejszym składzie; jej przewodn. zmieniali się co miesiąc. Po utworzeniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej, 1 VII 1945 RJN rozwiązała się i uchwaliła manifest Do Narodu Polskiego i Narodów Zjednoczonych (przypominający cele wojenne Polski, politykę ZSRR wobec Rzeczypospolitej) oraz Testament Polski Walczącej — program zawierający żądania: wycofania wojsk sow. z Polski i zaprzestania prześladowań polit. wobec żołnierzy Pol. Państwa Podziemnego, wprowadzenia ustroju demokr. i zrealizowania reform społ. i gospodarczych.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.