Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Rada Narodowa Rzeczypospolitej Polskiej

organ doradczy i opiniodawczy prezydenta i rządu RP na uchodźstwie; utw. na podstawie dekretu prez. W. Raczkiewicza z 9 XII 1939 na miejsce rozwiązanego 2 XI parlamentu RP i mająca funkcjonować do czasu przeprowadzenia wyborów parlamentarnych; jej czł. (w liczbie 12–24) powoływał prezydent na wniosek premiera; do 21 XII 1939 występowała pod nazwą Rada Nar.; przewodn. — I. Paderewski (faktycznie pracami R.N.R.P. I kadencji kierował jej wiceprzewodn. S. Mikołajczyk). W okresie sporów w kwestii uregulowania stosunków pol.-sow. została 3 IX 1941 rozwiązana. R.N.R.P. II kadencji powołano 3 II 1942; składała się z 31 osób, w tym po 5 przedstawicieli partii koalicji rządowej (SN, SL, SP i PPS) oraz 9 bezpartyjnych i 2 reprezentantów Żydów; przewodn. — S. Grabski, a po złożeniu przez niego 30 XI 1944 rezygnacji obowiązki te sprawował B. Skalak. Po konferencji jałtańskiej 21 III 1945 R.N.R.P. została rozwiązana. Na skutek polaryzacji polit. nową powołano dopiero 1949 na podstawie dekretu prez. A. Zaleskiego na wniosek rządu T. Tomaszewskiego (przewodn. — T. Filipowicz). Część polityków, opozycyjnie nastawionych do prezydenta i rządu, 1949 utworzyła konkurencyjną wobec R.N.R.P. Radę Polityczną. W 1951 mianowano czł. R.N.R.P. IV kadencji (przewodn. W. Grzybowski); 1954–72 wskutek podziałów wśród emigracji (zwolennicy i przeciwnicy Prez. RP A. Zaleskiego) była ona organem reprezentującym jedynie część środowiska emigracji polit.; podobne kompetencje miała w tym okresie Rada Jedności Narodowej, związana z Radą Trzech. W 1972 ośrodki polit. reprezentujące emigrację pol. zjednoczyły się; prezydent 1973 powołał R.N.R.P. w nowym składzie (przewodn. F. Wilk) oraz ogłosił jej statut, wg którego miała być ciałem zastępującym izby parlamentarne, dysponujacym prawem kontroli rządu i udzielania absolutorium jemu oraz Gł. Komisji Skarbu Narodowego, uchwalania budżetu i projektów dekretów Prez. RP. Dekret z 1976 ustalał jej skład; przewodn. był od 1977 Z. Szadkowski. Po powsz. wyborach prezydenckich w Polsce (XII 1990) i przekazaniu insygniów władzy państw. przez Prez. RP na uchodźstwie L. Wałęsie, R.N.R.P. została 1991 rozwiązana wraz z pozostałymi organami władz RP na uchodźstwie.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.