Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Rosyjski zabór

rosyjski zabór – ziemie pol. włączone do Rosji w okresie rozbiorów państwa polskiego; Podczas I rozbioru Polski (1772) Rosja zajęła ziemie białorus. położone na wschód od Dźwiny, Druci i Dniepru, tj. woj.: inflanckie, pn. część połockiego, prawie całe witebskie, mścisławskie i pd.-wsch. część mińskiego; zabór liczył ok. 92 tys. km2 i 1,3 mln mieszkańców. W II rozbiorze (1793) Rosja zajęła ziemie ukr. i białorus. na wschód od linii Druja–Pińsk–Zbrucz, tj. woj.: kijowskie, bracławskie, podolskie, wschodnią część wołyńskiego i brzeskiego litew., mińskie i skrawek wileńskiego; zabór liczył 250 tys. km2 i ok. 3 mln ludności. W III rozbiorze (1795) Rosji przypadły ziemie na wschód od linii idącej od M. Bałtyckiego dawną granicą prus. do Niemna, dalej Niemnem do Grodna, Niemirowa, a stamtąd Bugiem do granicy Galicji; z.r. objął większość Żmudzi, woj.: trockie, resztę wileńskiego, nowogródzkiego i wołyńskiego, niemal całe brzeskie litew. oraz część ziemi chełmskiej; tereny te liczyły ok. 120 tys. km2 i 1,2 mln mieszkańców. W 1807 z.r. powiększył się o uzyskany od Prus obwód białostocki. Utworzone 1815 Królestwo Polskie, połączone unią personalną z Rosją (od tego czasu zwykło się w z.r. wyodrębniać Ziemie Zabrane, wcielone do Rosji do 1795, od Królestwa Pol.), po stopniowej likwidacji jego autonomii stało się właściwie częścią z.r.

Polityka ros. wobec ziem pol. była zróżnicowana; do końca XVIII w. Katarzyna II starała się zunifikować ziemie odebrane Polsce z cesarstwem; natomiast Aleksander I Romanow prowadził politykę liberalną, co umożliwiło nieskrępowany rozwój kultury pol. na Ziemiach Zabranych oraz w Królestwie Pol.; po upadku powstania listopadowego 1830–31 zapoczątkowano politykę represji i likwidacji odrębności ziem pol.; nasiliła się ona po powstaniu styczniowym 1863–64; 1915 praktycznie cały z.r. znalazł się pod okupacją niem.; po odzyskaniu niepodległości znaczna część z.r. wróciła do Polski.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.