Początkowo dzieci uczęszczały tylko do chederu prowadzonego przy gminie żydowskiej. W Wielkim Księstwie Poznańskim (1815–1848) dzieci żydowskie zostały zobowiązane do uczęszczania do szkół publicznych w ramach wprowadzonego tam powszechnego obowiązku szkolnego[1.1]. W ten sposób we Wrześni po 1824 r. powstała dwuklasowa szkoła żydowska dysponująca dwiema salami lekcyjnymi. Mieściła się w budynku położonym między synagogą a ul. Poznańską. Poza szkołą w budynku mieścił się także zakład krawiecki i kuśnierski[1.2]. Uczono matematyki, przyrody, geografii i w trzech języków: niemieckiego, polskiego i hebrajskiego, w którym prowadzono naukę religii. Szkoła działała długo, ale przeżywała z każdym rokiem coraz większe trudności. W 1914 r. uczęszczało do niej zaledwie 21 uczniów. Ostatecznie została zamknięta na początku lat 20. XX wieku[1.3]

Ponieważ w mieście brakowało szkoły średniej, przedstawiciele środowiska żydowskiego dołączyli się do petycji o jej utworzenie, wysłanej do władz w Poznaniu. Zgodę na utworzenie prywatnej szkoły średniej otrzymano 31.03.1880 roku. Uczęszczały do niej dzieci żydowskie oraz dzieci innych wyznań. Religii nauczał dr Mojżesz Lewin. W 1905 r. na 232 uczniów – 38 było wyznawcami judaizmu. Innym przykładem współdziałania wyznawców różnych religii była utworzona w 1887 r. Rzemieślnicza Szkoła Dokształcająca. Uczniów żydowskich kształcił w tej placówce nauczyciel Wolff. We Wrześni działalność oświatową prowadziło też Zrzeszenie dla Żydowskiej Historii i Literatury. Założono je w 1897 roku. Przewodniczył mu dr Mojżesz Lewin, a inni działacze to: dr Michaelsohn, M. Miodowski, R. A. Penser, nauczyciel Sohn[1.4]. Kierując się hasłami haskali Zrzeszenie stawiało sobie za cel krzewienie oświaty, propagowanie literatury oraz uświadamianie historii wśród mieszkańców Wrześni.

Print
Fußnoten
  • [1.1] Kemlein S., Żydzi w Wielkim Księstwie Poznańskim 18151848, Poznań 2001, ss. 86–89.
  • [1.2] Kostrzewski L., Ludność żydowska we Wrześni w latach 19191939, Września 2009, s. 13.
  • [1.3] Kostrzewski L., Ludność żydowska we Wrześni w latach 19191939, Września 2009, s. 14.
  • [1.4] Kostrzewski L., Ludność żydowska we Wrześni w latach 19191939, Września 2009, s. 17.