Cmentarz żydowski w Pile, znajdujący się przy pl. Domańskiego (adres przed wojną Karlstraße 13), został założony prawdopodobnie w 1627 r., w pobliżu ówczesnej dzielnicy żydowskiej. W początkach XX w. obejmował obszar o powierzchni ok. 0,8 ha. Nekropolia miała kształt płaskiego prostokąta.

W 1896 r. na cmentarzu wybudowano kaplicę pogrzebową, która w 1924 r. została powiększona. W okresie międzywojennym istniała jeszcze spora liczba nagrobków z okresu staropolskiego, z których w latach dwudziestych XX w. ustawiono piramidę.  W drugiej połowie lat dwudziestych wzniesiono także pomnik Żydów poległych na frontach I wojnie światowej. Projekt wykonał prof. Liebermann z Berlina. Pomnik składający się z trzech obelisków wykonano w pilskim zakładzie kamieniarskim Wilhelma Peglowa. Na pomniku znajdował się napis „Für die Mütter der Zehntausend” (niem. Matkom dziesięciu tysięcy) oraz nazwiska poległych.

Cmentarz został zniszczony przez Niemców podczas II wojny światowej. Na jego terenie po 1945 r. wzniesiono budynki przedszkola i ośrodka szkoleniowego dla milicjantów – obecnej Szkoły Policji w Pile. 

W 2013 r. podczas rozbudowy bazy dydaktycznej Szkoły Policji natrafiono na kości. Po ustaleniach ze środowiskami żydowskim, uczelnia uzyskała zgodę na rozbudowę placówki. Jednocześnie podjęto decyzję o ufundowaniu przez Policję i władze miasta pomnika; jego projekt w formie gwiazdy Dawida stworzył Janusz Marciniak z Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu. Ascetyczny w swej wymowie monument skupia uwagę na przesłaniu zawartym w napisie umieszczonym na granitowej płycie: „Jak pamiętamy, tak będziemy pamiętani”. Ceremonia odsłonięcia odbyła się 2 czerwca 2015 roku.

Print