W piątek, 19 września 2014 r. w Izraelu w wieku 93 lat zmarła Miriam Guterman. Była ostatnim świadkiem przebiegu całości zajść pogromu kieleckiego, do którego doszło 4 lipca 1946 roku.

Miriam Guterman (przed wyjazdem z Polski nosiła nazwisko Maria Machtyngier) urodziła się w 1921 r. w Kielcach. Przez całe dzieciństwo i młodość mieszkała w kamienicy przy ul. Planty 7 (właśnie w tym budynku doszło do pogromu Żydów, w którym zginęło około 40 osób). Gdy wybuchła wojna, Niemcy wypędzili ją z domu. Ukrywała się na okolicznych wsiach. Jej przeżycia są odzwierciedleniem najbardziej skrajnych postaw Polaków wobec Żydów w czasie II wojny światowej.

Ona sama ocalała dzięki odwadze i ogromnej trosce mieszkańców podkieleckich wsi. Z kolei jej brat został zamordowany przez Polaków. W 1945 r. Maria Machtyngier powróciła do rodzinnego domu. Znajdowała się w nim podczas pogromu. Przeżyła, ponieważ uratował ją dozorca kamienicy, Polak. Po tym wydarzeniu postanowiła opuścić Polskę, choć jak sama przyznawała uczyniła to z ciężkim sercem. Władze nie chciały jej pozwolić na wyjazd, zgodę na niego uzyskała dopiero po kilku latach.  

Ponownie przyjechała do Polski dopiero w lipcu 2011 r. na zaproszenie Stowarzyszenia im. Jana Karskiego, które odznaczyło ją medalem „Femina Bona”. Wzięła wtedy udział w obchodach 65. rocznicy pogromu. Do licznie zgromadzonych w Pałacyku Zielińskiego kielczan mówiła wyraźnie wzruszona: – Strasznie mi smutno na duszy. Chciałam przed śmiercią odwiedzić Polskę i dlatego przyjechałam, żeby wszystkich bliskich zobaczyć i dziękuję wam bardzo za to, że chcecie mnie wszyscy pocieszyć. Dziękuję za takie przyjęcie. Kocham was bardzo, całym sercem jestem w Polsce.

W połowie października, w uzgodnieniu z Gminą Wyznaniową Żydowską w Katowicach, w Kielcach odbędzie się specjalne nabożeństwo w jej intencji.

Autor: Stanisław Białek
Źródło: Świadek i ofiara. Zmarła MIriam Guterman, Stowarzyszenie im. Jana Karskiego [online] 22.09.2014,  http://www.jankarski.org.pl/aktualnoci/item/478-świadek-i-ofiara-zmarła-miriam-guterman [10.01.2017].

 

Print