Agudas ha-Ortodoksim, będący pierwszą organizacją ruchu ortodoksyjnego w Radomiu, który został założony w 1919 r. przez Chaima Tenenbauma. Od 1921 r. ruch ten działał pod nazwą Szlojmej Emunej Jisroel (jid. Prawdziwie Wierni Izraela), zaś po reorganizacji w 1922 r. pod nazwą Agudas Israel. Aguda radomska zarządzana była przez Komitet Wykonawczy z Mendelem Horowiczem, Benjaminem Mincbergiem, Izraelem Goldbergiem i in. oraz Komitetem Miejscowym, w którym znaleźli się m.in. Henoch Wajntraub, Izaak Leslau i Kopel Fajwusiewicz.

Po 1926 r., pod wpływem radomskiego rabina – Chila Kestenberga, tutejsza Agudas Israel podjęła współpracę z lokalnym ruchem sanacyjnym. Aguda angażowała się w propagowanie głosowania na Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem. W tym czasie doszło do wewnętrznych sporów personalnych. Na skutek rywalizacji o władzę, radomska Aguda rozpadła się na dwa obozy.

Większa frakcja, skupiająca zwolenników rabina Chila Kestenberga, działała nadal pod nazwą Agudas Israel. Druga frakcja gromadząca się wokół Henocha Wajntrauba przyjęła poprzednią nazwę Szlojmej Emunej Jisroel. Frakcja Wajntrauba traciła jednak popularność, aż na przełomie 1931 i 1933 r. została rozwiązana. 

Po 1933 r. do zarządu Agudas Israel w Radomiu wybrani zostali: Chaim Najman, Motel Zelcer, Rachmil Gutman, Chaim Wajnacht i Mojżesz Berger. W latach 30. XX w. Aguda koncentrowała się przede wszystkim na walce o zdobycie jak najsilniejszej pozycji we władzach Żydowskiej Gminy Wyznaniowej w Radomiu. Aguda miała wpływy w organizacjach społecznych i charytatywnych oraz w związkach zawodowych.

Ważną organizacją działającą pod skrzydłami radomskiej Agudy było Poalej Agudas Israel (Robotniczy Związek Izraela). To stowarzyszenie zrzeszające ortodoksyjnych robotników liczyło w 1929 r. ok. 160 członków. Prowadziło cykliczne kursy oświatowe dla robotników, podczas których wykładano zarówno przedmioty świeckie, jak i religijne. Aguda miała bardzo szerokie wpływy, a wśród jej zwolennników znajdowali się zarówno rzemieślnicy jak i zamożni przedsiębiorcy. Budynek siedziby tej organizacji mieścił się na ul. Witolda 8[1.1].

Bibliografia:

  • Piątkowski S., Dni życia i śmierci. Ludność żydowska w Radomiu w latach 1918–1950, Warszawa 2006, ss. 78-82.
Print
Fußnoten
  • [1.1] Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, sygn. W.K.Ż- I, R.2608.