Fabryka mebli „Jakób i Józef Kon”, a później „Mazowia”. W 1884 r. Jakób i Józef Kon, poddani austriaccy, zało­żyli fabrykę mebli giętych. Zajęła ona duży plac zachodniej części miasta, na zachód od stacji kolejowej. Wystawione budynki uległy poważnemu zniszczeniu w czasie pożaru 10 lutego 1889 r. („Ty­dzień”, XVII, 1889, nr 7, s. 1). Po poża­rze odbudowano solidniejsze budynki murowane, trzypiętrowe, o dachach dwuspadowych, krytych papą. Mieściły się w nich najważniejsze dzia­ły produkcji, magazyny i biura. Prócz nich znajdowały się jednak na terenie posesji inne mniejsze budynki i szopy (liczne plany w aktach Wydziału Bu­dowlanego Rządu Gubernialnego Piotr­kowskiego). W 1884 r. była to jeszcze niewielka fabryczka, zatrudniająca 84 pracowników i produkująca rocznie 4,5 tys. sztuk mebli, wartości 10 tys. rubli (Orłów, 1887, 667). Już jednak w kilka lat później produkcja tej fa­bryki przedstawiała roczną wartość 200 tys. rubli i była niewiele niższa niż fabryki „Bracia Thonet” („Tydzień”, XVII, 1889, nr 7, s. 1). W 1883 r. za­trudniała ona 499 pracowników, wartość produkcji wynosiła 199 tys. rubli, po­siadała maszynę parową o mocy 25 KM (Orłów, 1895, 42). W początkach XX w. jeszcze się rozrosła. Zatrudniała wówczas około 1500 robotników (Jeziorański, 423). Fabryka należała wówczas do towarzystwa akcyjnego, w którym najważniejszą rolę odgrywa­ła rodzina Konów.

Po pierwszej wojnie światowej, na skutek poważnych trudności, jakie prze­chodził przemysł meblowy, fabryka przeszła na własność spółki akcyjnej pod nazwą „Mazowia”. Należeli do niej przeważnie żydowscy kapitaliści wie­deńscy, rodzina Konów posiadała tam nadal spory pakiet akcji. W okresie międzywojennym fabryka zatrudniała około 750–800 osób na jedną zmianę. W pewnych jednak okresach pracowa­no również i na 2 zmiany. W latach trzydziestych sytuacja finansowa fabry­ki przedstawiała się nie najlepiej. Na przełomie lat 1938 i 1939 fabryka ogło­siła bankructwo. Podczas okupacji Niemcy w nieczynnych budynkach fa­bryki założyli magazyny zbożowe. Rów­nież i obecnie budynki te są użytkowa­ne z tym samym przeznaczeniem.

Podstawowe budynki fabryki, po dokonaniu jednak pewnych zmian, szczególnie wewnętrznych, zachowane są w dość dobrym stanie.

Treść hasła została przygotowana na podstawie tekstu Katalogu zabytków budownictwa przemysłowego w Polsce wydawanego od 1958 r., za zgodą Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Print