W 1785 r. w Krościenku mieszkało 10 Żydów. Społeczność rozrosła się najpewniej po uruchomieniu Pierwszej Węgiersko-Galicyjskiej Kolei Żelaznej (1872), bowiem jeszcze Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich w t. IV wymienia wyłącznie mieszkańców obrządku grecko-katolickiego. Do 1876 r. miejscowi Żydzi należeli do gminy wyznaniowej w Dobromilu; tam nastąpiły pierwsze ich pochówki. Pod koniec XIX w. było tu w rękach żydowskich 27 sklepów, 8 domów zajezdnych z gospodami, młyn, tartak i kamieniołom.

W 1921 r. Krościenko liczyło 1486 mieszkańców, w tym 241 Żydów. Należeli do gminy wyznaniowej w Ustrzykach Dolnych, wykorzystywali tamtejszy cmentarz; na miejscu był jedynie dom modlitwy (klojz). Zamieszkiwali domy w okolicach dzisiejszego ronda, m.in. rodzina Pietnizerów, prowadząca sklep spożywczy. Była tu także rodzina nazwiskiem Roth, prawdopodobobnie spokrewniona z mieszkającymi w Baligrodzie przodkami współczesnego naczelnego rabina Polski Michaela Schudricha. Żydzi zajmowali się głównie handlem drzewem i rzemiosłem, wykonywali także zajęcia związane z funkcjonowaniem letniska nad Strwiążem, popularnego ze względu na przyjazdy cadyka z Błażowej. Do wybuchu wojny liczba ludności żydowskiej wzrosła do ok. 300 osób.

W latach okupacji podczas drugiej wojny światowej, w 1941 r., Niemcy utworzyli tu prowizoryczne getto. Za pomoc udzielaną uwięzionym Żydom wysłali do obozu zagłady Auschwitz Wojciecha Szczurka. W grudniu 1942 r. Niemcy wraz z ukraińskimi kolaborantami rozstrzelali ok. 200 miejscowych Żydów pod skarpą w dolinie Strwiąża (The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust podaje lipiec 1942 jako datę ostatecznej likwidacji społeczności). Okupację w Krościenku przeżyły tylko dwie osoby z rodziny Segalów, ukryte przez niemieckiego kierownika tartaku.

Bibliografia

Print