23 września 2021 roku odbyła się ceremonia uroczystej prezentacji oznakowania cmentarza żydowskiego w Orli. Wydarzenie zainicjowane przez Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, wspólnie zorganizowały Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Narodowy Instytut Dziedzictwa oraz Gminna Biblioteka Publiczna w Orli.

Podczas uroczystości po raz pierwszy został zaprezentowany znak tablicy informacyjnej, ustawionej na terenie cmentarza przy ul. Polnej w Orli. Na tablicy w kształcie nawiązującym do macewy zastosowano nowoczesną formę upamiętnienia w postaci znaku QR, odsyłającego do szerszej charakterystyki nekropolii w Orli, umieszczonej na portalu zabytek.pl.

Uroczystość otworzyła sekretarz gminy Orla, pani Irena Odzijewicz, która przywitała przybyłych gości. Następnie głos zabrał sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu Jarosław Sellin. Reprezentant Ministerstwa zaznaczył, że celem wspólnego programu Muzeum Polin i NID jest „doprowadzenie do sytuacji, żeby takie upamiętnienia były w 1,2 tys. miejsc, że [...] istotna społeczność w wielu polskich miejscowościach, miasteczkach, wsiach była obecna przez wieki i żeby była pamiętana właśnie dzięki takim trwałym oznaczeniom”.

Dyrektor Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Zygmunt Stępiński przypomniał sięgającą XVI wieku historię Żydów orlańskich. Mówił także o wielkim znaczeniu, jakie dla społeczności żydowskich mają cmentarze.  Po nim Anna Czerwińska-Walczak – wicedyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa, podziękowała pracownikom NID za pracę nad udokumentowaniem 1200 żydowskich nekropolii na terenie całej Polski.

Rabin Yehoshua Ellis z Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie odmówił modlitwę za pochowanych na cmentarzu w Orli.

Oficjalne wystąpienia zakończyła wypowiedź księdza mitrata Sławomira Chwojko, w której przypomniał o wieloletniej koegzystencji społeczności żydowskiej, prawosławnej i katolickiej.

Następnie organizatorzy zaprosili wszystkich obecnych do uczczenia zmarłych, zgodnie z żydowską tradycją - poprzez złożenie na macewach kamyków.

Po ceremonii na cmentarzu uczestnicy zwiedzili orlańską synagogę, której historię przybliżył sołtys Orli, Marek Chmielewski.

Uroczystość poprzedziły wydarzenia towarzyszące, skierowane do społeczności lokalnej. 9 i 10 września br. odbyły się warsztaty edukacyjne dla uczennic i uczniów Szkoły Podstawowej w Orli. Pozwoliły one uczestniczkom i uczestnikom poznać inny wymiar historii własnej miejscowości oraz poszerzyć wiedzę na temat tradycji związanych z cmentarzami żydowskimi. Szkoła otrzymała również zestaw edukacyjny pt. „Muzeum w pudełku. Miasteczko Malki”, zawierający repliki obiektów i archiwalne zdjęcia ze zbiorów Muzeum POLIN, pozwalający na rozgrywanie w klasach 4–6 edukacyjnej gry planszowej. Zestaw zostanie wykorzystany do własnych działań edukacyjnych placówki.

Prezentacje tablic oraz program towarzyszący realizowane są w ramach projektu „Żydowskie Dziedzictwo Kulturowe” (Komponent IV Sąsiedzi: przedmioty, ludzie, opowieści, Priorytet 2 Program opisu i oznakowania wybranych cmentarzy żydowskich), finansowego z grantu udzielonego Muzeum POLIN przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię w ramach Funduszu EOG oraz przez budżet krajowy. Celem projektu jest ochrona i popularyzacja dziedzictwa polskich Żydów poprzez programy edukacyjne i kulturalne.

Upamiętnienie cmentarza zostało zrealizowane w ramach programu „Oznakowanie cmentarzy żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej” realizowanego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa ze środków Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.

Partnerem lokalnym programu jest Gminna Biblioteka Publiczna w Orli.

Print