This article is not available in selected language.

Kombatanckie organizacje w Polsce

Kombatanckie organizacje w Polsce – organizacje obywateli polskich, którzy brali udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość RP.

Obywatele ci pełnili służbę w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez państwo polskie; uczestniczyli w ramach polskich formacji i organizacji wojskowych w I wojnie światowej, w powstaniach narodowych i walkach o odzyskanie lub utrzymanie terytoriów RP; pełnili służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach oraz armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach ruchu oporu – z wyjątkiem formacji NKWD oraz innych specjalnych formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej – w okresie II wojny światowej, a także w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium państwa polskiego do końca 1956 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność RP; uczestniczyli w walkach w jednostkach WP oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA oraz grupami Werwolfu.

W II RP istniało kilkadziesiąt organizacji, z których 34 zjednoczyły się w 1928 r. w Federację Polskich Związków Obrońców Ojczyzny. Po II wojnie światowej na uchodźstwie w 1945 r. powstały Stowarzyszenie Polskich Kombatantów (Stowarzyszenie Polskich Kombatantów – Federacja Światowa) i inne organizacje. W kraju w 1949 r. przymusowo połączono 11 organizacji w Związek Bojowników o Wolność i Demokrację, podległy partii komunistycznej i wyposażony w niektóre kompetencje władzy administracyjnej, m.in. weryfikował i przyznawał uprawnienia kombatanckie.

Po 1989 r. powstało lub podjęło legalną działalność kilkaset organizacji kombatanckich, tworzonych według różnorodnych kryteriów (ogólnokrajowe, regionalne, skupiające kombatantów z wszystkich formacji lub wybranego okresu czy organizacji), liczących od kilkuset tysięcy do kilkudziesięciu członków. Do organizacji o zasięgu ogólnokrajowym należą m.in.:

  • Antykomunistyczny Związek Więźniów Politycznych 1939–1956,
  • Jaworzniacy – Związek Młodocianych Więźniów Politycznych Lat 1944–1956,
  • Klub Kadetów Weteranów II Wojny Światowej,
  • Krajowy Związek byłych Żołnierzy PSZ na Zachodzie, Krajowy Związek Weteranów Walk 1939–1989 o Polskę Wolną i Sprawiedliwą,
  • Niepodległościowy Związek Żołnierzy AK,
  • Niezależny Ruch Kombatantów AK,
  • Ogólnokrajowe Stowarzyszenie Kombatantów PSZ na Zachodzie,
  • Ogólnokrajowy Związek Byłych Żołnierzy Konspiracyjnego WP,
  • Ogólnopolski Związek Żołnierzy AK,
  • Ogólnopolski Związek Żołnierzy Batalionów Chłopskich,
  • Polski Związek Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych,
  • Polski Związek Kombatantów, Polski Związek Więźniów Komunizmu,
  • Stowarzyszenie Byłych Żołnierzy Batalionów Chłopskich,
  • Stowarzyszenie „Łagierników” Żołnierzy AK,
  • Stowarzyszenie „Poznański Czerwiec 56”,
  • Stowarzyszenie Dzieci Holocaustu w Polsce,
  • Stowarzyszenie Dzieci Zamojszczyzny Ofiar Prześladowań Represji i Odosobnienia w Obozach Hitlerowskich w Czasie II Wojny Światowej,
  • Stowarzyszenie Kombatantów Oddziałów Leśnych Rzeczypospolitej,
  • Stowarzyszenie Lotników Polskich,
  • Stowarzyszenie Polskich Kombatantów Obrońców Ojczyzny,
  • Stowarzyszenie Polskich Kombatantów w Kraju,
  • Stowarzyszenie Szarych Szeregów,
  • Stowarzyszenie Weteranów Wojny Polsko-Bolszewickiej,
  • Stowarzyszenie Więźniów Byłych Dzieci Hitlerowskich Obozów Koncentracyjnych,
  • Stowarzyszenie Żołnierzy AK,
  • Stowarzyszenie Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej,
  • Środowisko Żołnierzy Pułku AK „Baszta” i Innych Mokotowskich Oddziałów Powstańczych,
  • Światowy Związek Żołnierzy AK,
  • Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”,
  • Stowarzyszenie Społeczno-Kombatanckie,
  • Związek Inwalidów Wojennych RP, Związek Kadetów II RP,
  • Związek Kombatantów Polskich w Kraju,
  • Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych,
  • Związek Legionistów Polskich,
  • Związek Ociemniałych Żołnierzy RP,
  • Związek Piłsudczyków,
  • Związek Powstańców Warszawskich,
  • Związek Represjonowanych Żołnierzy Górników,
  • Związek „Solidarności” Polskich Kombatantów,
  • Związek Sybiraków,
  • Związek Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego,
  • Związek Żołnierzy AK,
  • Związek Żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego,
  • Związek Żołnierzy NSZ,
  • Związek Żołnierzy Podziemnych Sił Zbrojnych.

© Treść hasła pochodzi z serwisów wiedzowych PWN; Encyklopedia PWN, Słowniki języka polskiego i Słowniki obcojęzyczne.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.