This article is not available in selected language.

Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego

Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) - instytucja utworzona VII 1944 r. w Polsce głównie w celu obrony organów władzy państw. podległych PPR, pacyfikowania oporu społecznego oraz ochrony porządku publicznego. Do 31 XII 1944 resort bezpieczeństwa publicznego PKWN. Ściśle kontrolowane przez organy bezpieczeństwa państw. ZSRR (część kierownictwa ministerstwa i kadry dowódczej Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, KBW, stanowili oficerowie sowieccy lub obywatele pol. — niejawni współpracownicy NKWD); nadzorowane przez Biuro Polit. KC PPR, następnie PZPR (od 1949 przez Komisję Bezpieczeństwa).

MBP podlegały wojew. i powiat. urzędy bezpieczeństwa publ. (WUBP, PUBP) oraz Milicja Obywatelska (MO), Wojska Wewn. (od V 1945 KBW), więzienia i obozy pracy, Wojska Ochrony Pogranicza (od 1949); liczyło kilkadziesiąt tys. funkcjonariuszy (bez MO i KBW); min. — S. Radkiewicz. MBP prowadziło: wywiad, kontrwywiad, kontrolę wszystkich organizacji i instytucji — społ., polit., gosp., zwalczało opozycję polit. (PSL), podziemie niepodległościowe 1944–56, Kościół katol.; przygotowywało procesy polit. (pokazowe i tajne), w tym członków kolejnych ZG WiN, działaczy polit. stronnictw związanych w okresie II wojny świat. z władzami RP na uchodźstwie, dowódców AK i in. organizacji konspiracyjnych; stosowało przestępcze metody śledztwa (tortury fiz. i psych.). W XII 1954 przekształcone w Ministerstwo Spraw Wewn. i Kom. do spraw Bezpieczeństwa Publ.; 1954–56 działalność MPB poddano ograniczonej i wybiórczej krytyce pod zarzutem łamania „socjalistycznej praworządności”; 1956–57 kilku oficerów MBP zostało skazanych na kary więzienia, m.in. wicemin. R. Romkowski oraz dyrektorzy departamentów: śledczego — J. Różański, i dziesiątego (ochrony PZPR) — A. Fejgin.

 

  • H. Dominiczak, Organy bezpieczeństwa PRL 1944–1990, Warszawa 1997.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.