This article is not available in selected language.

Tabor

Tabor, hebr. Har Tavor, arab. Dżabal at-Tur, w źródłach antycznych Itabyrion lub Atrabyrion, w tradycji chrześc. Góra Przemienienia Pańskiego – pojedyncza góra (588 m n.p.m.) w Dolnej Galilei, w pn. Izraelu, na pd. zachód od Jez. Tyberiadzkiego. Według Biblii, na T. prorokini Debora zgromadziłą 10 tys. Izraelitów, pod dowództwem Baraka, by pokonać wojska kananejskiego Sisery ok. 1125 p.n.e. (Sdz 4,6-9). Bracia Gideona zostali w tym miejscu zabici przez królów madianickich (Sdz 8,18). Góra T. mogła uchodzić za świętą prawdopodobnie już przed pobytem Izraelitów w Palestynie (por. Pwt 33,18-19; Oz 5,1); w tradycji judaistycznej nie ma ona jednak takiego znaczenia jak np. Karmel, Garizim czy Syjon. Na stokach T. istniało prawdopodobnie od okresu żelaza izraelskie m. Kislot-Tabor (Joz 19,12). W 53 r. p.n.e. pod górą toczyły się krwawe walki między Arystobulusem i Rzymianami. Na T. znajdują się ruiny staroż. umocnień, zw. Khirbet Daboura lub Abu Amoud, gł. z okresu hellenistycznego i powstania żyd. 66 r. n.e. Od IV w. góra stała się miejscem pielgrzymek chrześcijan: tradycja z tego okresu wiąże z nią opisywane w Ewangeliach synoptycznych Przemienienie Pańskie. Euzebiusz w IV w. wahał się z lokalizacją Góry Przemienienia pomiędzy T. i górą Hermon, dopiero Orygenes, św. Cyryl Jerozolimski i św. Hieronim ustalili trwale identyfikację T. z Górą Przemienienia (św. Hieronim wiąże także T. z "górą błogosławieństw" z Ewangelii Mateusza –– Mt 5,1, i Ewangelii Łukasza –– Łk 6,12). T. jest niekiedy utożsamiana z miejscem, w którym Jezus ukazał się apostołom po zmartwychwstaniu (Mt 28,16).
Na T. w okresie bizant. wzniesiono 3, prawdopodobnie połączone ze sobą, kaplice (Jezusa, Mojżesza, Eliasza), tworzące bazylikę (przed VI w.). Około 1100 benedyktyni wybudowali świątynię i ufortyfikowany klasztor (zniszczony przez Turków, kilkakrotnie atakowany przez Arabów). Po bitwie pod Hattin 1197 benedyktyni opuścili T. W 1210 Arabowie wznieśli na górze fortecę, co stało się jedną z przyczyn krucjaty 1217. Rok później forteca, w obawie przed kolejnymi wyprawami krzyżowymi, została rozebrana. W 1631 część T. zakupili franciszkanie. Obecnie na górze znajduje się greckoprawosł. kościół Św. Eliasza z 1888 (wg tradycji średniow. ulokowana jest przy nim „jaskinia Melchizedeka”) oraz franciszkański klasztor i bazylika Przemienienia Pańskiego z 1924 (na miejscu kościoła bizant., zachowane fragmenty mozaik bizant.). Część katol. oddzielona jest murem od części prawosławnej. Do tradycji góry T. nawiązuje w Polsce góra Grabarka z prawosł. cerkwią Przemienienia Pańskiego.

Mariusz Górniak

© Treść hasła pochodzi z serwisów wiedzowych PWN; zobacz sam: Encyklopedia PWN, Słowniki języka polskiego i Słowniki obcojęzyczne.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.