This article is not available in selected language.

„Tygodnik Powszechny”

„Tygodnik Powszechny”  katol. tygodnik społ.-kult., wyd. w Krakowie od III 1945; zał. z inicjatywy arcybpa A. Sapiehy przy udziele J. Turowicza, w celu obrony wartości katol. zagrożonych przez komunizm; akcentował swoją apartyjność i dystans wobec aktualnych zagadnień polit., zarazem jednak niezależność, propagując wartości kult. wyrosłe z chrześcijaństwa; w miarę możliwości cenzuralnych próbował diagnozować rzeczywistość komunist., polemizować z założeniami polit., kult. i ideol. nowego porządku (publicystyka księdza J. Piwowarczyka), popularyzować personalizm („katolicyzm francuski” — E. Mournier, J. Maritain) oraz społ. naukę Kościoła. Od pocz. lat 50. poddany rosnącej presji cenzuralnej, co spowodowało ograniczenie możliwości prezentowania własnego stanowiska; 1953 po odmowie opublikowania wiernopoddańczego nekrologu J. Stalina pismo zostało zamknięte, a tytuł przekazany nowemu zespołowi redakcyjnemu wywodzącemu się ze środowiska Pax (zwrócony prawowitej redakcji 1956). Po Październiku 1956 „T.P.” usiłował wykorzystać zmiany polit. do prezentowania sposobu myślenia i stanowiska polit. inteligencji katol. oraz jej przedstawicielstwa w sejmie (koło Znak), określanych mianem neopozytywizmu; opowiadał się za ewolucyjnymi zmianami w Kościele, udzielił poparcia reformom Soboru Watykańskiego II, przejawiał (w miarę przyzwolenia cenzury) kryt. stosunek do polityki kolejnych ekip rządzących PRL (wyrażany m.in. poprzez felietonistykę S. Kisielewskiego), drukował teksty lit., krytycznolit., hist., filoz., zyskując rangę pisma opiniotwórczego i opozycyjnego, w którym obecność uznawana była za wyraz przekonań nie tylko rel. (felietonistyka A. Słonimskiego); po 1976 zamieszczał (pod pseudonimami) teksty działaczy opozycji objętych zakazem druku, po 1980 wspierał ruch Solidarności (cykl księdza J. Tischnera Etyka solidarności), 1980–89 stanowił forum wypowiedzi opozycji demokr., orędował za reformami gosp.; oddziaływanie pisma, nad którym patronat sprawowali metropolici krak. (w piśmie drukował K. Wojtyła), było limitowane przez utrzymywanie nakładu na niskim poziomie (obcięcie o 10 tys. egz. po podpisaniu Listu 34 przez J. Turowicza); po 1989 „T.P.” wziął udział w budowie nowego ładu ustrojowego, sympatyzując z Unią Demokr., następnie Unii Wolności; redaktorzy i współpracownicy m.in.: W. Bartoszewski, A. Gołubiew, J. Hennelowa, P. Jasienica, S. Kisielewski, H. Malewska, ksiądz M. Maliński, Cz. Miłosz, S. Mrożek, M. Pszon, M. Skwarnicki, Z. Starowieyska-Morstinowa, S. Stomma, J. J. Szczepański, J. Woźniakowski, T. Żychiewicz; redaktor nacz.: J. Turowicz (1945–99), 1999 ksiądz A. Boniecki (1999–2011), od 2011 P. Mucharski, nakład ok. 70 tys. egz. (lata 80.), 2002 — ok. 30 tysięcy.

Jagiełło M., Próba rozmowy, t. 1–2, Warszawa 2001.

Żakowski J., Trzy ćwiartki wieku. Rozmowy z J. Turowiczem, Kraków 1990;

Żakowski J., Pół wieku pod włos, czyli życie codzienne Tygodnika Powszechnego w czasach heroicznych, Kraków 1999;

 

Rafał Habielski

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.