This article is not available in selected language.

Urząd Bezpieczeństwa Publicznego

pot. Urząd Bezpieczeństwa (UB), urząd powołany formalnie do ochrony bezpieczeństwa państwa, faktycznie służący likwidacji wszelkich form oporu w okresie powstawania i utrwalania władzy komunist. w Polsce; utworzony na mocy ustawy KRN z 21 VII 1944 o powołaniu PKWN. Podlegał szefowi resortu bezpieczeństwa PKWN, od I 1945 — Ministerstwu Bezpieczeństwa Publ. Rządu Tymczasowego RP, od XII 1954 — Kom. do spraw Bezpieczeństwa Publ. przy Radzie Ministrów. W XII 1956 przekazany min. spraw wewn., zmienił nazwę na Służba Bezpieczeństwa (SB). Do 1954 działalnością Urzędu kierował S. Radkiewicz. Placówki UBP tworzono natychmiast po wkroczeniu Armii Czerwonej na ziemie pol. położone na zachód od Bugu. Pierwszymi funkcjonariuszami UBP byli działacze komunist. przeszkoleni przez NKWD w ZSRR oraz byli żołnierze AL, czł. PPR, niejednokrotnie także kolaboranci z okresu okupacji i przestępcy kryminalni. Kadrę stanowili oficerowie NKWD. Do pierwszoplanowych zadań UBP należało zniszczenie wszystkich organizacji podziemnych o orientacji niepodległościowej. Po pierwszej fali aresztowań oficerów AK dokonanych po akcji „Burza”, UBP wraz z NKWD nasilił penetrację środowiska konspiracyjnego w poszukiwaniu nie ujawnionych żołnierzy AK i in. organizacji niepodległościowych; aresztowanych osadzano w obozach w Polsce bądź wywożono do obozów w głąb ZSRR. Po likwidacji konspiracji zbrojnej UBP przystąpił do rozpracowania podziemia niepodległościowego, zwł. Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. UBP oddał wielkie usługi PPR w jej walce z przeciwnikiem polit., jakim było PSL, dopuszczając się pacyfikacji wsi i mordów na jego działaczach. Szczególną rolę odegrał w okresie referendum 1946, nie dopuszczając przedstawicieli opozycji do udziału w komisjach wyborczych oraz fałszując wyniki wyborów.

H. Dominiczak Organy bezpieczeństwa PRL 1944–1990. Rozwój i działalność w świetle dokumentów MSW, Warszawa 1997.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.