Czerniowiecka Synagoga Wielka (ukr. Wełyka synahoha, Велика синагога), zwana też Grojse-Szil (lub Grosszil, ukr. Ґроссшил) znajduje się przy wuł. Synahohy 33 (ukr. вулиця Синагоги, 33). Została wzniesiona w latach 1799–1854, w miejscu drewnianej poprzedniczki. Do chwili otwarcia Tempel w 1877 r. uchodziła za główną synagogę Czerniowiec.

Jest to budynek orientowany, usytuowany kalenicowo do ulicy, wzniesiony na planie prostokąta, pokryty dachem łamanym, czterospadowym, w stylu łączącym elementy neobarokowe i neoklasycystyczne. Od strony zachodniej do głównego korpusu przylega zabudowany trzykondygnacyjny portyk, wsparty na czterech kolumnach o przekroju kwadratowym.

W okresie drugiej wojny światowej budynek znalazł się na terenie getta. Po 1945 r. synagoga wznowiła funkcje religijne. Jednak w 1959 r., decyzją miejscowych władz, została odebrana gminie żydowskiej, po czym przebudowana na kino.  Obecnie obiekt pełni funkcje magazynowo-biurowe oraz usługowe, zachował jednakże postać bliską pierwotnej. W 2012 r. w jednym z pomieszczeń odsłonięto fragmenty fresków.

Bibliografia

  • „Jaki że harni szatra twoji, Jakowe…”. Nastinni rozpysy synahoh Bukowyny. Kataloh wystawky, red. M. Kuszmir, J. Kotljar, A. Jamczuk, Czerniwci 2016.
  • Our home was here, our world… Jewish Chernivtsi. Unforgotten image, Chernivtsi 2018.
Print