W 2012 r. w Centralnym Muzeum Włókiennictwa powstała wystawa W kuchni pani Goldbergowej. To multimedialna ekspozycja, która przenosi zwiedzających do żydowskiej przedwojennej Łodzi, odtworzonej ze strzępków wspomnień Zenona i Marii Goldbergów.

Rodzina Goldbergów, od czterech pokoleń związana z Bałutami, reprezentuje jedną z wielu polskich rodzin żydowskich. Członkowie rodziny Zenona Goldberga wykonywali zawody charakterystyczne dla tego dużego przemysłowego miasta – byli tkaczami, robotnikami, kierowcami. Natomiast rodzina Marii Goldberg, w której byli m.in. drobni rzemieślnicy, nauczyciel chederu oraz właściciel mykwy, skoligacona była z żydowskim przemysłowcem Samuelem Abbe, potomkiem Dawida Wolfa Abbe – pierwszego żydowskiego majstra tkackiego w Łodzi, który uzyskał dyplom cechu oraz wynalazł nowy sposób wyrobu przędzy.

Do powstania wystawy przyczyniła się darowizna profesor Haliny Goldberg, która ofiarowała Skansenowi Łódzkiej Architektury Drewnianej meble kuchenne pochodzące z powojennego domu jej rodziców wraz z pełnym wyposażeniem kuchni oraz kufer, zabawki, obrusy, firanki itp. Większość tych przedmiotów pochodzi z okresu międzywojennego. Później, gdy powstała wstępna koncepcja wystawy o społeczności żydowskiej w Łodzi przed II wojną światową, profesor Goldberg uzupełniła dar o inne pamiątki w formie fotografii oraz zapisu audio i wideo rozmów i wywiadów z jej nieżyjącymi już rodzicami.

Łódź zapamiętana przez rodzinę Goldbergów, a odtworzona ze strzępków ich wspomnień, nie jest Łodzią Żydów, Niemców i Polaków – to specyficzne miasto polskie o wielonarodowym i wielowyznaniowym XIX-wiecznym rodowodzie. W tym właśnie pokoleniu łodzian przeplata się tradycja z postępowością, gdy do społeczności żydowskiej przenikają kultura popularna oraz nowe idee polityczne i edukacyjne. Mimo silnego oddziaływania ruchu syjonistycznego mocno zaznacza się więź z niepodległą Polską. Ukazując taki obraz Łodzi, twórcy wystawy pragnęli jednocześnie przełamać stereotypowe postrzeganie przedwojennego łódzkiego Żyda i pokazać życie młodych, nowoczesnych Żydów polskich, przedstawicieli klasy pracującej dużego, przemysłowego miasta. Grupa ta, choć licznie reprezentowana na Bałutach przed wojną, dziś pozostaje niemal zapomniana.

Wystawa podkreśla znaczenie wielokulturowości przedwojennej Łodzi i jej rolę w kształtowaniu tożsamości tego miasta. W przedwojennym mieszkaniu Goldbergów odtworzonym przy pomocy autentycznych obiektów można usłyszeć autentyczne rozmowy i nagrania, przenoszące odwiedzającego w przedwojenny świat. Narracja prowadzona przez córkę Goldbergów (której głos pojawia się również w nagraniach archiwalnych) osadzona jest na tle muzyki popularnej: filmowej, tanecznej, a także piosenek wywodzących się z teatru rewiowego i teatru jidysz.

Centralne Muzeum Włókiennictwa
ul. Piotrkowska 282
93-034 Łódź
tel. +48 42 683 26 84
www.muzeumwlokiennictwa.pl

Print