10 maja 2024 r. w Końskowoli rozpoczęła się tegoroczna edycja „Muzeum na Kółkach” – mobilnego projektu edukacyjnego prowadzonego przez Muzeum POLIN. Pierwszy przystanek na trasie liczącej w tym roku dziesięć miejscowości miał miejsce w miasteczku w województwie lubelskim, gdzie zaprosił nas miejscowy Gminny Ośrodek Kultury.

Końskowola to osada, a niegdyś miasto o blisko pięćsetletniej historii, licząca nieco ponad 2 tys. mieszkańców. Leży wśród malowniczych wzniesień Wysoczyzny Lubartowskiej, otoczona szkółkami uprawy najrozmaitszych roślin.

Przywitano nas niezwykle ciepło. Pawilon „Muzeum na Kółkach” stanął na rynku, tuż obok wyremontowanego ratusza z XVIII wieku. Już w piątek, 10 maja, zawitały do niego pierwsze grupy szkolne.

Najważniejsze atrakcje przygotowano na weekend. W sobotę przed południem w sali ratusza odbył się konkurs kulinarny „Dania inspirowane kuchnią żydowską”. Zdecydowanym faworytem okazał się cymes. Jurorom smakowały też naleśniki (blinces), babka ziemniaczana i gęsie pipki.

W sali ratusza Gminny Ośrodek Kultury przygotował też wystawę „Symbole w kulturze żydowskiej”, na której znalazły się przedmioty pozostałe związane z końskowolskimi Żydami: macewy znalezione na terenie miasta, przedmioty kultowe (tefilin, świeczniki) oraz codziennego użytku (serwetki wyszywane nićmi kupionymi w prowadzonym przez Żydów sklepie bławatnym, kafel oraz figurki wykonane w żydowskiej fabryce kafli).

Dużym zainteresowaniem cieszyły się zorganizowane w sobotnie oraz niedzielne popołudnie spacery śladami końskowolskich Żydów. Prowadziły pożydowskimi uliczkami, w tym Spokojną, gdzie stała niegdyś synagoga, mykwa i mieszkał rabin, następnie koło miejsca masowej egzekucji w październiku 1942 r. na tzw. Brzezinkach aż do nowego cmentarza żydowskiego przy ul. Górna Niwa. Wzięło w nim udział kilkadziesiąt osób.

Przez cały weekend do pawilonu „Muzeum na Kółkach” zaglądali mieszkańcy i turyści. Z zainteresowaniem dopytywali o prezentowane materiały. Dzieci z ciekawością chwytały za drejdle i gragery (klekotki), wąchały besaminki, plotły chałki i zajmowały się kolorowankami. Starsi pochylali się nad mapą Końskowoli, przywołując obrazy z minionych lat. Wielu opowiadało o tym, co dawniej stało w różnych miejscach i co się tam później wydarzyło. Niezwykłą radość sprawiły nam wizyty osób najstarszych, pamiętających Końskowolę jeszcze sprzed okupacji niemieckiej, które zechciały dzieliły się swoimi wspomnieniami, nieraz bardzo tragicznymi.

Pobyt „Muzeum na Kółach” w Końskowoli uświetniła uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej końskowolskich Żydów, dokonanego w niedzielę 12 maja 2024 r., o godz. 13, przez wójta Mariusza Majkutewicza. Tablica zawisła na murze ratusza.

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia nas w czasie kolejnych postojów na trasie „Muzeum na Kółkach”:

· Starachowice – 14–16 maja 2024 r.

· Chęciny – 18–20 maja 2024 r.

· Opatów – 22–24 maja 2024 r.

· Żabno – 26–28 maja 2024 r.

· Busko Zdrój – 30 maja – 1 czerwca 2024 r.

· Niepołomice – 3–5 czerwca 2024 r.

· Dąbrowa Tarnowska – 7–9 czerwca 2024 r.

· Tomaszów Lubelski – 11–13 czerwca 2024 r.

· Wisznice – 15–17 czerwca 2024 r.

Czytaj więcej:

Print