Pierwsza informacja o Dobczycach pochodzi z 1226 roku. Znajduje się ona w dokumencie wystawionym przez krakowskiego biskupa Iwona Odrowąża, który nadawał klasztorowi cystersów mogilskich dziesięcinę z Dobczyc. W 1266 r. biskup krakowski Prandota potwierdził nadanie swojego poprzednika[1.1]. Nie znamy dokładnej daty nadania Dobczycom praw miejskich. Istnieje jedynie przywilej króla Kazimierza Wielkiego z 1362 r., który potwierdza nadanie prawa magdeburskiego i rozszerza prawa miasta w zakresie łowienia ryb, swobodnego wypasu bydła i organizowania cotygodniowego targu w poniedziałki[1.2]. Istniał tu także zamek.

Rozwój Dobczyc przypada na drugą połowę XIV wieku. Znajdowała się tutaj wówczas komora celna na ruchliwym szlaku Kraków – Dobczyce – Nowy Targ i Dobczyce – Myślenice, która przynosiła miastu spore korzyści. Wysoki dochód dawała także królewszczyzna z pobliskich wsi. Świetność miasta zakończyła się w połowie XVII wieku. Był to skutek potopu szwedzkiego i najazdów kozackich[1.3]. Konflikty zbrojne spowodowały zniszczenie zarówno miasta, jak i zamku. Od okresu wojny północnej starostwem dobczyckim władali Myszkowscy, następnie dzierżawił je Walery Dobrzyński, a później Michał de Lewartów Lewartowski i Kasper Biliński[1.4]

W 1772 r., po pierwszym rozbiorze Polski, Dobczyce weszły w skład Austrii. Spowodowało to głęboki upadek miasta, spowodowany zerwaniem kontaktów gospodarczych z Królestwem Polskim, a zwłaszcza z pobliskim Krakowem. W 1818 r. władze austriackie sprzedały dobra dobczyckie w drodze przetargu Franciszkowi Turnauowi i Janowi Nepomukowi. Ostatni posiadacz dóbr dobczyckich Stanisław Czerwiński rozparcelował je pomiędzy chłopów ze wsi i folwarków oraz starostwa. Sobie zostawił jedynie folwark pod nazwą Gaik[1.5].

Dobczyce bardzo ucierpiały podczas I wojny światowej. Już 28 listopada 1914 r. do miasta wkroczyła armia rosyjska. Przemarsz wojsk spowodował poważne straty materialne. Również druga wojna światowa spowodowała duże zniszczenia w mieście, które zostało zbombardowane w pierwszych dniach września 1939 roku[1.6]

Po 1945 r. o pozycji miasteczka decydowały Zakład Przetwórstwa Gumowego oraz utworzony na rzece Rabie sztuczny zbiornik wodny, z którego woda dostarczana jest do Krakowa.

Nota bibliograficzna

  • Augustynek K., Dzieje powiatu myślenickiego w latach 1772–1918, [w:] Monografia powiatu myślenickiego, t. 1, Kraków 1970.
  • Augustynek K., Ziemia myślenicka w latach 1772–1945, [w:] Ziemia myślenicka, Kraków 1964.
  • Piwowarczyk E., Przewodnik po Dobczycach, Dobczyce 1997.
  • Kiryk F., Dzieje powiatu myślenickiego w okresie przedrozbiorowym, [w] Monografia powiatu myślenickiego, t. 1, Kraków 1970.
Print
Footnotes
  • [1.1] Piwowarczyk E., Przewodnik po Dobczycach, Dobczyce 1997, s. 23.
  • [1.2] Kiryk F., Dzieje powiatu myślenickiego w okresie przedrozbiorowym, [w] Monografia powiatu myślenickiego, t. 1, Kraków 1970, ss. 66–67.
  • [1.3] Kiryk F., Dzieje powiatu myślenickiego w okresie przedrozbiorowym, [w] Monografia powiatu myślenickiego, t. 1, Kraków 1970, ss. 72–73
  • [1.4] Augustynek K., Ziemia myślenicka w latach 1772–1945, [w:] Ziemia myślenicka, Kraków 1964, s. 42.
  • [1.5] Augustynek K., Dzieje powiatu myślenickiego w latach 1772–1918, [w:] Monografia powiatu myślenickiego, t. 1, Kraków 1970, s. 170.
  • [1.6] Augustynek K., Dzieje powiatu myślenickiego w latach 1772–1918, [w:] Monografia powiatu myślenickiego, t. 1, Kraków 1970, ss. 221–222.