Organizacje żydowskie funkcjonujące w Krakowie przed 1939 r.:

Gemilut Chesed, m.in.:

  • ul. Skawińska 2, prezes dr Rafał Landau.
  • przy domu modlitwy przy ul. Mostowej 8 (1925).
  • przy domu modlitwy Chaima Halbersteina (1925).
  • ul. Krakowska 6, prezes I. Birnbaum (1914).

Bikur Cholim – Stowarzyszenie zajmujące się wsparciem i pielęgnowaniem chorych, m.in.:

  • ul. Koletek 6 (1910), ul. Bożego Ciała (1913), prezes Józef Golstoff.
  • ul. Mostowa 10 (1910), prezes Mojżesz Landau.
  • ul. Św. Gertrudy 9 (1926).
  • prezes Henoch Seidenfrau (1932).
  • przezes Elias Baron (1932).
  • Bractwo Pogrzebowe Chewra Kadisza – ul. Mostowa 4, prezes Mendel Fränkel. 
  • Talmud Tora – ul. Estery 6, prezes Majer Rapaport.
  • Stowarzyszenie Ortodoksów Żydów – Adat Charedim (Związek Pobożnych)  założone w 1926 r., przez dr. Judę Peipera. Celem Stowarzyszenia było pogłębianie duchowego życia społeczności, poprawienie sytuacji prawnej, społecznej Żydów. Podkreślano także lojalność wobec władz państwowych. Stowarzyszenie skupiało ok. 500 osób.
  • Towarzystwo Ochrony Starców Starozakonnych Asyfat Zkenim – ul. Krakowska 57, prezes Rafał Lanadu.  
  • Stowarzyszenie do niesienia pomocy ekonomicznie podupadłym Żydom Bejt Lechem – prezes Efraim Horowitz.
  • Ezra La-Cholim pomoc dla chorych – ul. Szlak 13, prezes Jakub Feiewerk.
  • Tomchej Anijm Cholim Nistarim (hebr., Ochrona biednych chorych) – ul. Mostowa 12, prezes Helena Gross.
  • Żydowskie Stowarzyszenie Dobroczynne Malbisz Arumim (zajmujące się wydawaniem odzieży dla biednych).
  • Związek Żydowski Głuchoniemych – ul. Szpitalna 15, prezes Bogumił Liban.
  • „Przyjaźń” Izraelickie Stowarzyszenie Głuchoniemych – ul. Szpitalna 16, prezes Bogumił Liban.
  • Stowarzyszenie modlitwy i wsparcia Bejt ha-Midrasz Chasidim – o charakterze religijnym.
  • Stowarzyszenie Menachem Awelim – o charakterze religijnym (wsparcie w żałobie).
  • Związek Żydowskich Stowarzyszeń Humanitarnych B'nei B'rith RP – ul. Zielona 10, prezes Rafał Landau.
  • Stowarzyszenie Humanitarne Solidarność B'nei B'rith – ul. Zielona 10, prezes Rafał Landau.
  • Żydowskie Stowarzyszenie Dobroczynne Solidarność – loża B'nei B'rith założona w 1895 r., z inicjatywy loży wiedeńskiej, założycielem był dr Ludwik Lustgarten – prezes Gminy Żydowskiej, liczyła początkowo 170 członków, w 1916 r. – 237.
  • Bnej Syjon (hebr. Synowie Syjonu) – ul. Zielona 17, prezes Gerschon Dresner.
  • Stowarzyszanie Izraelitów Postępowych – ul. Dietla 60, prezes Gustaw Blau.
  • Stowarzyszenie opieki nad chorymi Chesed we-Emet.
  • Opieka nad chorymi – św. Sebastiana 3, prezes Michał Frankel.
  • Stowarzyszenie ku niesieniu pomocy biednym chorym i wyzdrowieńcom szpitali krakowskich – prowadzone przez postępowców.
  • Krakowskie Stowarzyszenie Kobiet dla wsparcia wdów wyznania izraelickiego – prezes Jetti Landau.
  • Nosej Masa Stowarzyszenie ku wsparciu sierot, wdów oraz na wypadek niezdolności do pracy z powodu starości – ul. Mostowa 2, prezes Abraham Liebeskind.
  • Chewra Joldot – Stowarzyszenie dla wspierania biednych położnic – prezes Jenny Dunkelblau.
  • Stowarzyszenie Ubogich Zaręczonych Izraelitów Hachnasat Kala – prowadzone przez ortodoksów.
  • Hachnasat Kala Stowarzyszenie dla rozdzielania jałmużny – prezes Efraim Grünberg.
  • Tomchej Kala – ku wspieraniu ubogich zaręczonych Żydówek – ul. Skałeczna 3, prezes Pinkus Tislowitz.
  • Zjednoczenie Kobiet Żydowskich – wice-prezes Nela Rostówna.
  • Stowarzyszenie Kobiet dla Wsparcia Wdów Wyznania Mojżeszowego – ul. Straszewskiego 21, prezes Amalia Oettingerowa.
  • Zjednoczenie Związków Żydowskich Inwalidów Wdów i Sierot Wojennych RP – ul. Skawińska 2, prezes Jakub Buchner.
  • Stowarzyszenie Aszlej Chail – ku wspieraniu żołnierzy wyznania mojżeszowego w Krakowie – powstałe w 1875 r.
  • Zewulun. Organizacja syjonistyczna prowadząca szkolenia żeglarskie i zbierająca fundusze na utrzymanie baz żeglarskich  – prezes dr Ehrenprais, członkowie zarządu: Emanuel Stern oraz Maurycy Goldbrger.

Organizacje zrzeszające młodzież:

  • Związek Syjonistycznej Rewizjonistycznej Młodzieży – ul. Zielona 17, prezes Samuel Warhaftig (Abraham Diamand w 1926 r.).
  • Związek Młodzieży Żydowskiej Agudat ha-Noar ha-Iwri – prezes dr Alfred Krieger.
  • Związek Żydowskiej Młodzieży Robotniczej – ul. Dajwór 6, prezes Daniel Schönberg.
  • Zrzeszenie Młodzieży Merkaz ha-Ceirim – ul. Krakowska 41, prezes Mendel Hersch.
  • Związek Młodzieży Syjońskiej Menora – prezes Joachim Guntel.
  • Stowarzyszenie Żydowskich Studentów Wyższego Studium Handlowego – ul. Sienkiewicza 4, prezes Daniel Gross.
  • Przyszłość He-atid. Stowarzyszenie Narodowo Żydowskie Absolwentów Szkół Średnich oddających się zawodowo handlowi i przemysłowi – prezes Zygmunt Schwarz.
  • Towarzystwo Młodzieży Żydowskiej – prezes Samuel Warhaftig.
  • Zrzeszenie żydowskich harcerzy im. Trumpledora Histadrut ha-Cofim Brit Trumpeldor – prezes Ignacy Schwarzbart.
  • Chalucej Mizrachim Pionier Ortodoksyjny – prezes Henryk Banet.

Organizacje wspierające dzieci i młodzież:

  • Bursa dla terminatorów żydowskich – ul. Krakowska 53.
  • Stowarzyszenie kolonji rabczańskich dzieci żydowskich – ul. św. Gertrudy 7.
  • „Jordanów” Towarzystwo Kolonii wakacyjnych dla dzieci szkól krakowskich religii mojżeszowej – prezes Norbert Salpeter.
  • Kuchnia dla ubogiej młodzieży żydowskiej – ul. Jakuba 11.
  • Stowarzyszenie Nadzieja dla chorej młodzieży żydowskiej – ul. Mostowa 2, prezes Jan Landau.
  • Stowarzyszenie Zaopatrzenia Dziewcząt Ubogich Izraelickich w Odzież i Obuwie – ul. Straszewskiego 21, prezesowa Róża Horowitzówna.
  • Żydowska Opieka Pozaszkolna – ul. Miodowa 36, prezesowa P. Błochowa-Wrzesińska.
  • Stowarzyszenie Pań izraelickich dla Wychowania Ubogich Sierot Megadle Jesomim – prowadzone przez ortodoksów.
  • Stowarzyszenie ku wsparciu młodzieży uczącej się Tory Machzikej Lomdej Tora ­– ul. Węgierska 6, prezes Naftali Perlman.
  • Stowarzyszenie ku Wsparciu Uczniów Szkół Średnich w Podgórzu Wyznania Mojżeszowego – prezes A. Schnitzer.
  • Nasze Dzieci – prezes Paulina Wasserberg.
  • Towarzystwo Opieki nad Młodzieżą Ezra Chalucon­ – ul. Zielona 17, prezes E. Wanderer.
  • Opieka nad żydowską młodzieżą skautową Ha-Szomer ha-Cair – prezes Otto Menasche.
  • He-Chaluc Pionier – ul. Zielona 17, prezes Dawid Schlang.
  • Zachodniomałopolski Związek Opieki nad Sierotami Żydowskimi – ul. Zielona 3, prezes Jan Landau.
  • Stowarzyszenie Ochron Dzieci Wyznania mojżeszowego – prezes: Rafał Landau.
  • Bursa Sierot Żydowskich przy Stowarzyszeniu Żydowskich Rękodzielników Szomer Umonim – prezes: Zygmunt Aleksandrowicz.
  • Pierwsza Bursa żydowskich Sierót Rękodzielników „Hisharn Bnej Anijim” – ul. Krakowska 53, prezes Rafał Landau.
  • Eksternat  dla najbiedniejszej dziatwy żydowskiej – ul. Wolnica 4.
  • Megadle Jesonim Stowarzyszenie Zakładu Wychowawczego Sierot Żydowskich im. Róży Bockowej – ul. Dietla 64, prezes Rafał Landau.

Organizacje wspierające kulturę i oświatę:

  • Miłośnicy Sztuki Żydowskiej – ul. św. Sebastiana 20, prezes Fryderyk Freund.
  • Żydowskie Towarzystwo Śpiewacze Szir – prezes dr Henryk Apte.
  • Żydowskie Towarzystwo Muzyczne – prezes dr Henryk Apte.
  • Stowarzyszenie Żydowski Teatr Kid – prezes Fryderyk Freund.
  • Związek Kulturalno–Oświatowy Jawne – ul. św. Sebastiana 36, prezes Jakub Apfelbaum.
  • Towarzystwo Kulturalno–Oświatowe – Freiheit – ul. Podbrzezie 44, prezes Józef Steiger.
  • Stowarzyszenie Żydowska Biblioteka im. I. L. Pereca – ul. Dietla 71, prezes  L. Weiss.
  • Towarzystwo Biblioteki i Czytelni Publicznej Ezra – prezes Rosner.
  • Czytelnia Towarzystwa Żydowskiej Inteligencji Pracującej im. dr Maksa Rosenfelda – ul. Dietla 59, prezes Joachim Arnold.
  • Czytelnia Ludowa Jedność – ul. Zielona 3, prezes Józef Majer.
  • Stowarzyszenie Czytelni Polskiej dla Izraelitów.  
  • Stowarzyszenie Pomoc Szkolna.
  • Żydowska Opieka Pozaszkolna – prezes Franciszek Bloch.
  • Żydowskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe Tarbut – ul. Zielona 17, prezes Wolf Blattberg.
  • Zjednoczenie Szkół Żydowskich – prezes Wilhelm Aleksandrowicz.
  • Żydowskie Towarzystwo Oświaty Ludowej – prezes Wilhelm Aleksandrowicz.
  • Żydowskie Towarzystwo Szkoły Ludowej i Średniej – ul. Brzozowa 5, prezes Chaim Hilfstein.
  • Towarzystwo Żydowskiej Szkoły Rzemieślniczej – ul. Grodzka 59, prezes inż. Herman Fingerhut.
  • Ognisko Pracy. Towarzystwo organizujące kursy szycia i robótek ręcznych dla dziewcząt żydowskich od 1925 r. ul. Mikołajska 9/ II p., prezes Rafał Landau.
  • Cheder Iwri – ul. Miodowa 26, prezes Aron Schwarz.
  • Towarzystwo Przyjaciół Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie – prezes dr Albert Süsser.
  • Ognisko Żydowski Dom Akademicki – prezes dr Rafał Taubenschlag – ul. Przemyska 3.
  • Machalke Limed Stowarzyszenie wspierających robotników i pomocników handlowych w nauce religii i wychowania religijnego – prezes Abraham Lederberger, ul. Izaaka 7.
  • Żydowska Rada Wychowania Fizycznego – ul. św Gertrudy 14, prezes dr H. Leser.
  • Towarzystwo Przyjaciół Żydowskiego Instytutu Naukowego – prezes Abraham Seinfeld.
  • Miłośnicy Sztuki Żydowskiej – ul. św. Sebastiana 20, prezes Fryderyk Freund.

Organizacje zawodowe:

  • Związek Wierzycieli Województwa Krakowskiego – ul. Mikołajska 6, prezes Józef Schenker.
  • Zrzeszenie Lokatorów i Sublokatorów – ul. Podbrzezie 6, prezes Maurycy Fischer.
  • Związek Hurtowników Żelaza w Małopolsce – prezes dr Samuel Liebeskind.
  • Zjednoczenie Kupców Drobnych – ul. Miodowa 18, prezes Teodor Demitzer.
  • Związek Drobnych Handlarzy Na Placach Publicznych Kazimierza – ul. Krakowska 23, ul. Szeroka 14 (1926), Jakub Schwarz – prezes.
  • Stowarzyszenie Chajatim Krawców Żydowskich – ul. Dietla 58, prezes Aron Bleiweiss.
  • Stowarzyszenie Handlarzy Starzyzną Mischar Ha-Jaszan – ul. Augustyńska 22, prezes Jakub Kreidel.
  • Towarzystwo Kursów Wieczorowych dla Robotników – przewodniczący Hirsch Feiwel.
  • Centralny Związek Mistrzów i Mistrzyń Krawieckich i Pokrewnych Zawodów – ul. Podbrzezie 6, prezes Abraham Izaak Liberman.
  • Związek Żydowskich Rękodzielników Szomer Umanim – ul. Podbrzezie 6, prezes Joachim Steinberg.

Źródło:

  • Księga adresowa miasta Krakowa i województwa krakowskiego 1932, Kraków 1933.
  • Skorowidz Rzeczypospolitej Polskiej i Księga adresowa miasta Krakowa 1926, Kraków 1926.
Print