Oral history
History witnesses
Projects
Topics

Joanna Konic

Interlocutor name:
Joanna
Interlocutor surname:
Konic
Researcher:
Józef Markiewicz
Operator:
Józef Markiewicz
Catalogue number:
992
Recording date:
20th August 2020
Recording location:
Warszawa
Recording duration:
02:32:14
Format:
Video
Recording language:
polski
Recording copyright:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Project:
Museum POLIN Collection Donors

Topics

Jewish identity.

Interlocutor biogram

Joanna Konic zdecydowała się przekazać Muzeum Historii Żydów Polin dokumenty dotyczące rodziny swojego męża, w tym listy i zdjęcia. „Tak mi nakazuje moja tożsamość”, powiedziała o swoich motywacjach. Przyjęła część żydowskiej tożsamości męża, który dzięki niej jeszcze bardziej związał się z Polską.

W 1967 roku 21-letnia Joanna Konic (z d. Masłowska) wyszła za 15 lat starszego Anatola Konica. Jego ojciec, Sewer Gorfinkel (potem Eugeniusz Konic) pochodził z Sierpca, uczył się w Płocku i studiował w Warszawie. W stolicy poznał pochodzącą z Rygi przyszłą żonę Marię. Oboje byli zaangażowanymi komunistami. W 1929 roku zostali wezwani do Moskwy. Aresztowano ich w 1937 roku. Eugeniusz Konic został rozstrzelany, a Maria Konic osadzona w łagrze. Ich jedyny syn początkowo był pod opieką wychowującej go od urodzenia niani, Natalii Rodionownej Sacharowej, a następnie trafił do sierocińca. W 1940 roku zajęła się nim rodzina z Rygi. Z matką spotkał się w 1945 roku. Po roku wyjechali do Polski.

Anatol Konic skończył studia na  Wydziale Maszyn Samochodowych Wojskowej Akademii Technicznej i pracował w wojsku. W 1966 roku zrezygnował z członkostwa w partii i zwolnił się z wojska. Następnie zaczął pracę na Politechnice Warszawskiej. Zmarł w 1998 roku po wielu latach ciężkiej choroby, w której wspierała go żona. Joanna Konic skończyła studia polonistyczne i przez 20 lat była nauczycielką języka polskiego w liceum. Po 1989 roku pracowała w Kuratorium Oświaty.

Recording circumstances description

Rozmowa została zarejestrowana w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie.

Recording summary

  1. Wstępne informacje; 00:00:37
  2. Refleksje o mechanizmach pamięci i wyparcia; 00:01:20
  3. Kompozycja opowieści rozmówczyni; inność jako ważna kategoria; 00:01:50
  4. Pierwsze spotkanie rozmówczyni z przyszłym mężem Anatolem Konicem; 15 lat różnicy wieku między rozmówczynią i jej mężem; utrzymywanie znajomości; okoliczności ślubu w 1967 roku – studia polonistyczne rozmówczyni; 00:03:47
  5. Atmosfera otwartości i tolerancji w rodzinie rozmówczyni; 00:05:50
  6. Wyjawienie przez przyszłego męża swojego żydowskiego pochodzenia i brak zaskoczenia rozmówczyni; 00:06:20
  7. Gotowość Anatola Konica, by wziąć ślub kościelny – co nie wchodziło w grę dla rozmówczyni; 00:08:00
  8. Posługiwanie się językiem rosyjskim w rodzinie męża; 00:08:25
  9. Pochodzenie męża z rodziny o komunistycznych poglądach; rezygnacja z członkostwa w partii w 1966 roku; 00:08:56
  10. Marzec 1968; wcześniejsze wystąpienie męża z wojska i rozpoczęcie pracy na Politechnice Warszawskiej; 00:10:58
  11. Niechęć do wyjazdu z Polski; dalsze wydarzenia; 00:12:20
  12. Określenie przez męża siebie i rozmówczyni Żydami; 00:14:22
  13. Słuchanie w radiu relacji na żywo z wejścia wojsk Układu Warszawskiego do Pragi; 00:15:40
  14. Wspieranie Rosjanki mieszkającej w sąsiedztwie; odpowiedź męża na antysemicki komentarz sąsiadki – „My jesteśmy Żydami”; 00:16:22
  15. Wstępne informacje o rodzicach męża; krytyczne spojrzenie męża znajdującego się na łożu śmierci na zaangażowania komunistycznego jego rodziców (m.in. na ich udział w rozkułaczaniu); trafienie do sierocińca po aresztowaniu rodziców w 1937 roku; 00:18:07
  16. Umiejętność czytania i pisania 6-letniego Anatola Konica oraz możliwość pisania listów do matki z sierocińca; wsparcie od niani; 00:21:38
  17. Przeniesienie się Anatola Konica pod koniec 1940 roku z sierocińca do rodziny mieszkającej w Rydze, do wuja Gierszowicza, brata matki, który był aptekarzem; zamieszkiwanie innych członków rodziny w Antwerpii i Nowym Jorku; wcześniejsze pobyty w trzech sierocińcach; 00:24:02
  18. Ucieczka rodziny z Rygi za Ural w 1941 roku; 00:26:15
  19. Pochodzenie ojca Anatola Konica, Sewera Gorfinkla, z Polski – urodzenie w Sierpcu, nauka w gimnazjum w Płocku, studia prawnicze w Warszawie; 00:27:56
  20. Pochodzenie matki Anatola Konica, Marii, z Rygi; przeniesienie do Warszawy w związku z pracą u rodziny pracownika Ambasady Rosyjskiej; 00:29:08
  21. Zamieszkanie małżeństwa Gorfinklów przy Placu Krasińskich, wezwanie ich do Moskwy pod koniec 1929 roku; 00:30:55
  22. Zmiana nazwiska Gorfinkel na Konic w drodze do Moskwy; 00:32:55
  23. Znaczenie wielu kontekstów dla zrozumienia historii ludzkich; 00:35:25
  24. Odegranie bardzo ważnej roli w wychowaniu Anatola Konica przez nianię Natalię Rodionowną Sacharową – opiekowanie się chłopcem po aresztowaniu rodziców, pomoc w kontakcie z matką, napisanie listu do Stalina; 00:38:00
  25. Losy teściowej rozmówczyni po opuszczeniu więzienia po 8 latach; spotkanie się z synem w Moskwie; tymczasowe mieszkanie w domu w Kraskowie należącym do Ambasady Polskiej;  00:51:25
  26. Przyjazd do Warszawy w kwietniu 1946 roku; przeniesienie się do Łodzi, podjęcie przez teściową pracy  lektorki języka rosyjskiego; podjęcie przez Anatola Konica pracy pomocnika w Wyższej Szkole Filmowej; 00:54:04
  27. Przeprowadzka do Warszawy w 1948 roku; zamieszkanie przy ul. Grottgera; podjęcie przez Anatola Konica nauki w technikum samochodowym; 00:57:09
  28. Władanie wieloma językami przez teściową rozmówczyni; nauczenie się perfekcyjnie języka polskiego przez męża rozmówczyni; 00:57:57
  29. Studiowanie na Wydziale Maszyn Samochodowych Wojskowej Akademii Technicznej; 20 lat pracy w wojsku i zwolnienie się w 1967 roku; 00:59:15
  30. Tożsamość rosyjska i radziecka męża rozmówczyni; pasja do literatury rosyjskiej; 01:00:08
  31. Świadomość żydowskiego pochodzenia przy jednoczesnym braku przynależności; 01:03:40
  32. Wyobcowanie w środowisku innych dzieci, które przyjechały z Rosji do Polski; 01:05:30
  33. Dobra relacja Anatola Konica z rodzicami rozmówczyni; 01:07:24
  34. Poczucie bycia Żydówką w 1968 roku jako reakcja na antysemickie komentarze rozmówczyni; 01:07:55
  35. Budowanie przez rozmówczynię tożsamości żydowskiej i budowanie przez jej męża tożsamości polskiej; przyjazny i łagodny charakter Anatola Konica; 01:09:15
  36. Sprzeciw rozmówczyni i jej męża wobec jakiejkolwiek dyskryminacji; 01:13:15
  37. Powszechny lęk przed innością; posiadanie przez Anatola Konica świadomości bycia innym; 01:16:27
  38. Utrzymywanie ciepłych relacji między członkami rodziny męża rozmówczyni; życzliwe przyjęcie rozmówczyni do rodziny męża; 01:17:44
  39. Tożsamość Anatola Konica związana z wieloma kontekstami i uwarunkowaniami; jego przywiązanie do miejsca zamieszkania; 01:24:09
  40. Komponenty tożsamości: polskość, kultura rosyjska, żydowskość; nabycie tożsamości żydowskiej przez rozmówczynię; 01:26:40
  41. Liczne kontakty i przyjaźnie w kręgu liberalnej inteligencji; poczucie bycia pełnoprawną członkinią rodziny męża; 01:28:00
  42. Niemożliwość napisania książki o losach rodziny męża z powodu braku potrzebnego do tego dystansu; ścieżka zawodowa rozmówczyni – studia polonistyczne, praca nauczycielki w liceum, uczenie Agaty Tuszyńskiej; 01:32:47
  43. Ścieżka zawodowa rozmówczyni po 1989 – praca w kuratorium oświaty, współprzygotowywanie reform, analiza oceniania; 01:44:45
  44. Wiek jako motywacja do uporządkowania spraw rodzinnych; odpowiedni życiowy moment na przekazanie dokumentów Muzeum Historio Żydów Polskich Polin; przekazanie dokumentów jako sprzeciw wobec antysemityzmu; 01:49.00
  45. Losy wojenne rodziny rozmówczyni – udział ojca w powstaniu, śmierć dziadka w obozie; 00:53:25
  46. Poczucie tożsamości jako motywacja do przekazania Muzeum Historii Żydów Polskich Polin dokumentów i mieszkania; 01:55:50
  47. Szczególne znaczenie listów dziecięcych męża;  02:00:19
  48. Szczególne znaczenie zdjęć z lat 1928-1929 pokazujących życie teściów rozmówczyni w Warszawie; 02:02:20
  49. Dokumenty dotyczące dochodzenia prawdy o śmierci teścia; 02:05:45
  50. Świadomość istnienia dokumentów i przechowywania ich przez teściową; dbałość teściowej o dokumenty; 02:10:00
  51. Wrażenia z wizyty w Yad Vashem; 02:13:28
  52. Odsuwanie w czasie zwiedzania wystawy Muzeum Historii Żydów Polskich Polin; 02:14:45
  53. Ograniczenia dotyczące możliwości bycia pochowanym na cmentarzu żydowskim; miejsca pochowania różnych członków rodziny; 02:18:10
  54. Wrażenia z wizyty w Pradze, na cmentarzu żydowskim w Kazimierzu; w Treblince; nakręcanie się spirali terroru; doświadczenia obozowe utrwalone w literaturze; 02:20:30

 

In order to properly print this page, please use dedicated print button.