המאמר לא זמין בשפה זו, נכון לעכשיו

Arendt Hannah

Hannah Arendt - מידע אישי
תאריך לידה: 14th אוקטובר 1906
מקום לידה: Hanower
תאריך פטירה: 4th דצמבר 1975
מקום של מוות: New York
מקצוע: philosopher

Arendt Hannah (14.10.1906 Hanower – 4.12.1975 Nowy Jork) – amerykańska filozof i politolog pochodzenia żydowskiego. Studiowała na uniwersytetach w Marburgu, Fryburgu Bryzgowijskim i Heidelbergu. Była uczennicą Martina Heideggera, Edmunda Husserla, Karla Jaspersa (pod jego kierunkiem w 1929 r. napisała doktorat Der Liebesbegriff bei Augustin). Od 1933 r. przebywała na emigracji, najpierw we Francji, a od 1940 r. w USA, gdzie podjęła aktywną działalność w organizacjach żydowskich, m.in. współpracowała z lewicowym „Partisan Review”.

W latach 1949–1952 Arendt pełniła funkcję dyrektora Jewish Cultural Reconstruction. W latach 1955–1975 wykładała m.in. na Uniwersytecie Kalifornijskim (1955), uniwersytecie Princeton, uniwersytecie w Chicago (1956, 1963–1967) i w New School for Social Research w Nowym Jorku (1967–1975). W 1951 r. ukazała się jej najbardziej znana praca: Korzenie totalitaryzmu (wyd. pol. poza cenzurą, t. 1–2, 1989). Poszukując historycznych źródeł totalitaryzmu, wskazała na ukształtowanie się w XIX-wiecznej Europie państw narodowych, w których modelowaniu szczególną rolę odegrał antysemityzm. Tym, co odróżnia analizę totalitaryzmu dokonaną przez Arendt od innych, jest nie tylko podkreślenie wagi antysemityzmu w ukształtowaniu się państwa totalitarnego, lecz także zwrócenie uwagi na równie istotny fakt budowania totalitaryzmu przez zniszczenie najpierw sfery politycznej, a potem prywatnej. Panowanie totalitarne opiera się na całkowitym osamotnieniu jednostki, na jej izolacji od świata zewnętrznego (rodziny, przyjaciół, grupy społecznej). Państwo totalitarne mogło osiągnąć swój cel tylko poprzez zmasowany terror, ściśle związany z wszechobecną propagandą i metodyczną indoktrynacją.

W 1961 r. ukazał się zbiór esejów Arendt Między czasem minionym a przyszłym (wyd. pol. 1994), w którym autorka starała się odpowiedzieć na pytanie o przyczyny głębokiego kryzysu politycznego lat 20. i 30. Według niej fundamentem dającym trwałość ustrojowi republikańskiemu była „rzymska trójca: religia–autorytet–tradycja”, którą następnie przejęło chrześcijaństwo. Wraz z podważeniem przez nowożytnych myślicieli zasadności i prawomocności odwoływania się do tradycji oraz autorytetu w życiu narodów dokonywały się przemiany zmierzające do zacierania się antycznej dystynkcji obszaru prywatnego i publicznego. Jednostka, w opinii Arendt, stawała się całkowicie wyalienowana, a społeczności europejskiej ulegały atomizacji. Wszystko to musiało prowadzić do wzrostu napięć społecznych, do łączenia się ludzi w grupy interesu, w których autorytet został zastąpiony przez cele mające charakter ideologiczny. Tradycja w tym kontekście stawała się zbyteczna, masy były raczej skłonne ulegać wpływom ideologów nawołujących do rozbicia dotychczasowych, niewłaściwych i niesprawiedliwych struktur politycznych. Wynikiem tych zjawisk początkowo były bunt lub/i rebelia, natomiast w czasach nowożytnych – rewolucja.

Wątek analizy zjawiska rewolucji Arendt kontynuowała w pracy O rewolucji (1963, wyd. pol. 1991). Dopełnieniem rozważań dotyczących przymusu i terroru była teza o racjonalizacji, a wręcz banalności zła, przedstawiona w książce poświęconej procesowi Adolfa Eichmanna Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o banalności zła (1963, wyd. pol. 1987). Zwieńczeniem kariery naukowo-pisarskiej miało być trzytomowe dzieło The Life of the Mind. Po śmierci Arendt w 1978 r. ukazały się jedynie dwa tomy jej refleksji filozoficznej: Myślenie (wyd. pol. 1991) i Wola (wyd. pol. 1996). W pracy tej autorka zawarła główne przemyślenia dotyczące natury oraz celowości myślenia, woli oraz sądzenia – uznała ich całkowitą autonomię zarówno w sensie celu, jak i praw, według których funkcjonują. Tak zarysowane poglądy filozoficzne stanowiły dopełnienie jej teorii z zakresu filozofii polityki. Inne prace Arendt: Men in Dark Times (1968), On Violence (1970), Crisis of the Republic (1972), Lectures on Kant’s Political Philosophy (1982), O przemocy. Nieposłuszeństwo obywatelskie (wyd. pol. 1998), Kondycja ludzka (1958, wyd. pol. 2000).

Bibliografia

  • Bradshaw L., Acting and Thinking. The Political Thought of Hannah Arendt, Toronto 1989.
  • Canovan M., The Political Thought of Hannah Arendt, London 1974.
  • Ettinger E., Hannah Arendt – Martin Heidegger, Kraków 1998.
  • Kateb G., Hannah Arendt. Politics, Conscience, Evil, Oxford 1984.
  • Parekh B., Hannah Arendt and the Search for New Political Philosophy, London 1981.
  • Skarżyński R., Hannah Arendt — budowanie myśli, „Literatura na Świecie” 1985, nr 6.
  • Tokarczyk R., Filozofia polityczna H. Arendt, Lublin 1994.
  • Young-Bruehl E., Hannah Arendt: Love of the World, New Haven 1982.

Włodzimierz Bernacki

© Treść hasła pochodzi z serwisów wiedzowych PWN

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.