המאמר לא זמין בשפה זו, נכון לעכשיו

Elohist source

Elohistyczne źródło – jedno z czterech źródeł Pięcioksięgu (oprócz jahwistycznego, kapłańskiego i deuteronomistycznego), wyróżnionych przez Juliusa Wellhausena, charakteryzujące się określaniem Boga ogólnosemickim mianem „Elohim”. Opowiadania i epizody narracyjne należące do tego źródła znajdują się przede wszystkim w Księdze Rodzaju (m.in. Abraham w Gezer – rozdział 20; wygnanie niewolnicy Hagar – 21,8–21; przymierze Abrahama z Abimelekiem – 21; ofiara Izaaka – 22; sen Jakuba – 28), teksty prawne w Księdze Wyjścia (Dekalog – 20,1–17; Kodeks Przymierza – 20,22–23,33). W pozostałych księgach Pięcioksięgu oraz w Księdze Jozuego tradycja ta została wykorzystana bardzo fragmentarycznie.

Przyjmuje się, że źródło elohistyczne (tzw. dokument E) w swojej pierwotnej wersji powstało ok. VIII w. p.n.e., za panowania Jeroboama II w Izraelu, co tłumaczy treściowe i teologiczne pokrewieństwo, łączące je z prorockimi tekstami Amosa i Ozeasza. Po redakcji w duchu deuteronomistycznym, dokonanej w VII w. p.n.e., dokument już za czasów Ezechiasza lub jego następców został połączony z tradycją jahwistyczną (JE). Autor dokumentu elohistycznego, wywodzący się prawdopodobnie z kręgów kapłańskich, unika antropomorfizmów w przedstawianiu Boga i akcentuje jego transcendencję (zakaz sporządzania bożego wizerunku, niemożność oglądania Boga, objawienie dokonujące się we śnie lub za pośrednictwem aniołów), a pośrednio także uniwersalizm jahwizmu.

Głównym tematem teologicznym tego źródła jest przymierze pomiędzy Bogiem a Izraelem, narodem wybranym. Służy temu także kompozycja dzieła z centralnie przedstawionym aktem zawarcia przymierza na górze Synaj. Wierność wobec Boga oznacza zachowanie wierności przymierzu, a to zapewnia boże błogosławieństwo. Grzech utożsamiany jest ze sprzeniewierzeniem się przykazaniom, za co spotyka grzesznika kara. Charakterystyczną cechą dokumentu jest również określanie wybitnych postaci w dziejach narodu wybranego mianem proroka (Abraham, Mojżesz, Miriam, siostra Mojżesza).

Bibliografia

  • Klein H., Ort und Zeit des Elohisten, „Evangelische Theologie” 1977, nr 37.
  • Schmidt W.H., Elohistyczne dzieło historyczne, [w:] tegoż, Wprowadzenie do Starego Testamentu, Bielsko-Biała 1997.
  • Wellhausen J., Die Composition des Hexateuchs und historisches Bucher des Altes Testaments, Berlin 1883.
  • Wolff H.W., The Elohistic Fragments in the Pentateuch, „Interpretation. A Journal of Bible and Theology” 1972, nr 26.

Kalina Wojciechowska

© Treść hasła pochodzi z serwisów wiedzowych PWN; Encyklopedia PWN, Słowniki języka polskiego i Słowniki obcojęzyczne.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.