Cmentarz żydowski w Pilźnie znajduje się w południowej części miasta przy obecnej ul. Węgierskiej naprzeciw domu nr 80A, w miejscu zwanym Skarpy, w odległości ok. 1,5 km od centrum Pilzna.

Nekropolia została utworzona w 1873 r. na terenie zakupionym wcześniej przez Żydów od właściciela Strzegocic - Ludwika Komornickiego. Cmentarz obejmujący wówczas niemal 0,4 ha gruntu został otoczony kamiennym murem oraz brzozami. Tuż przy wejściu na cmentarz znajdował się wówczas niewielki drewniany budynek pełniący funkcję domu przedpogrzebowego, w którym przygotowywano zwłoki do pochówku. Podczas okupacji na cmentarzu miały miejsce masowe egzekucje ludności żydowskiej z Pilzna i okolicznych wiosek. Ostatecznie nekropolia została niemal całkowicie zdewastowana przez nazistów, którzy roztrzaskali zarówno okalające nekropolię ogrodzenie jak i znajdujące się tam macewy. Część płyt nagrobnych została wywieziona do Wisłoki.

Spośród nawet kilkuset nagrobków znajdujących się niegdyś na cmentarzu, czasy wojny przetrwało zaledwie kilka. Wśród nich bliźniacze pomniki nagrobne wykonane z białego marmuru postawione na grobie pierwszego przewodniczącego kahału Menachema Kornhausera zm. w 1899 r. oraz jego żony Rosil Kornhauser. Macewy te zostały przewrócone i uszkodzone podczas dewastacji cmentarza dokonanej przez nazistów jednak 1992 r. zostały przywrócone na miejsce i oczyszczone. Naprzeciw bramy wejściowej prowadzącej na cmentarz stoi, stosunkowo dobrze zachowana macewa Sary Storch. Obecnie na cmentarzu oprócz wymienionych nagrobków znajdują się fragmenty kilkudziesięciu (około 40) macew. Na niektórych widoczne są inskrypcje, głównie w języku hebrajskim.

Po wojnie część cmentarza została zajęta na pole uprawne i pastwisko. W połowie lat dziewięćdziesiątych XX w. ponownie udało się wytyczyć granice cmentarza, a następnie dokonać jego rekonsekracji. Oczyszczenie i ponowne uświęcenie cmentarza żydowskiego zostało dokonane dzięki staraniom: Josefa Singera – ostatniego żyjącego Żyda z Pilzna ur. 1913 r. – chasyda pochodzącego z kręgu bobowskiego cadyka Szlomo Halberstama oraz Stefana Garrina i Joela Adlera[1.1]].

Teren cmentarza niegdyś zalesiony, obecnie jest niemal całkowicie pozbawiony drzew. Nekropolia otoczona jest metalową siatką, brama prowadząca na teren cmentarza jest otwarta. 

Źródło:

  • Opracowano na podstawie Szczeklik Józef, Pilzno i jego dzieje, Pilzno 1994, s. 287 – 288
Print
הערות שוליים
  • [1.1] Zob. Bartosz Adam, Pielgrzymka do Galicji http://www.muzeum.tarnow.pl/wydawnictwa/bartosz/pilegrzym.html, [dostęp: 16.12.2009 r.