Żydzi zaczęli się osiedlać w Horodence w XVI w., ale największy ich napływ nastąpił po nadaniu miastu prawa magdeburskiego. W 1743 r. Potoccy obdarzyli wspólnotę przywilejami w handlu i rzemiośle; wydzielono miejsce pod budowę synagogi i cmentarza. W połowie XVIII w. Żydzi wygrali konkurencję ekonomiczną z Ormianami. W 1775 r. w Horodence mieszkało już 863 żydowskich rodzin. Duże żydowskie wspólnoty mieszkały również w Czernelicy i Gwoźdźcu. Żydzi z Horodenki i okolic handlowali ziarnem, drewnem, solą; zajmowali się winiarstwem, browarnictwem, prowadzili karczmy; byli dzierżawcami i zarządcami majątków.

W połowie XVIII w. w Horodence zjawili się wyznawcy sabataizmu, a następnie frankizmu. W 1760 r. uformowała sie też grupa zwolenników chasydyzmu. Przewodził jej Nachman z Horodenki (zm. 1780), najbliższy uczeń Baal Szem Towa.

W XIX w. żydowska ludność Horodenki rosła nieprzerwanie. W 1900 r. było to 4255 osób na ogólną liczbę ludności wynoszącą 11 613. Do Żydów należała blisko połowa miejsc w zarządzie miasta.

W latach 1898–1914 w Horodence znajdowała się szkoła żydowska, finansowana przez barona Maurice'a de Hirscha. W 1907 r. został otwarty reformowany cheder, gdzie nauczanie odbywało się tylko w języku hebrajskim. Podczas I wojny światowej domy żydowskie zostały spalone, a dziewięciu oskarżonych o szpiegostwo Żydów powieszono.

W 1921 r. żydowska ludność Horodenki liczyła 3048 osób (spośród 9907 mieszkańców). W jej przedstawicieli w okresie międzywojennym wyemigrowało do Ameryki i Palestyny.

5 lipca 1941 r. Horodenka została zajęta przez wojska węgierskie. Liczni Żydzi padli ofiarami pogromu, urządzonego przez miejscową ludność ukraińską. Ich mienie zostało rozgrabione.

We wrześniu 1941 r. Horodenka przeszła pod okupację niemiecką. Sytuacja Żydów jeszcze bardziej się pogorszyła. 4 grudnia 1941 r. do Horodenki przybyli gestapowcy z Kołomyi. Na ich rozkaz, pod pretekstem szczepień ochronnych, przeciwko tyfusowi zebrano wszystkich Żydów w synagodze. Po selekcji Niemcy wydzielili grupę robotników. Następnego dnia wszystkie pozostałe osoby w liczbie ok. 2,6 tys., w tym około 1 tys. dzieci wywieźli do lasu nad Dniestrem, koło Siemiakowców i Michalczy, a następnie rozstrzelali. W masowym grobie pogrzebano ciała zabitych oraz jeszcze żywych rannych.

Po akcji eksterminacyjnej w Horodence utworzono getto. 13 kwietnia 1942 r. Niemcy rozstrzelali w nim blisko stu Żydów. 10 września 1942 r. getto zostało zlikwidowane, a jego mieszkańców okupanci wysłali do niemieckiego nazistowskiego obozu śmierci w Bełżcu.

W marcu 1944 r. Horodenkę zajęły wojska radzieckie. Do tego czasu zostało tam tylko kilku Żydów, którzy później wyjechali. Wedle spisu z 2001 r. w mieście nie już ma Żydów.

Print