Pierwsi Żydzi zaczęli osiedlać się w Kromołowie w XVI wieku. W 1765 r. było tam 105 Żydów. W 1790 r. istniała już synagoga. W XVIII w. utworzono kromołowski podkahał, który należał do kahału lelowskiego. W miejscowości powstał cmentarz.

W 1827 r. w Kromołowie żyło 120 Żydów stanowiąc 8% ogółu mieszkańców. Przed 1828 r. podkahał uzyskał samodzielność. W 1847 r. wykupiono dom mieszkalny i urządzono w nim dom modlitwy W latach 1823–1843 liczba Żydów w miejscowości wzrosła ze 120 do 517. Również w 1857 r. w mieście było 517 Żydów, co stanowiło 36% ogółu mieszkańców. Kromołów był ośrodkiem ruchu chasydzkiego. W 1900 r. w mieście żyło około 400 Żydów.

W 1921 r. mieszkało w Kromołowie 275 Żydów, co stanowiło 11% ogółu mieszkańców.

Po wybuchu II wojny światowej Kromołów znalazł się pod okupacją niemiecką. Okupant spalił jesienią 1939 r. miejscową synagogę. W październiku 1940 r. przewodniczącym kromołowskiego Judenratu był Moszek Haberman, który podlegał pod Centralną Żydowską Radę Starszych Wschodniego Górnego Śląska (Centralny Judenrat Wschodniego Górnego Śląska) w Sosnowcu. Na dzień 01.10.1940 r. w Kromołowie mieszkało 162 Żydów W 1942 r. wszystkich Żydów z Kromołowa deportowano do getta w Zawierciu, a następnie do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau.

 

Bibliografia

  • Jaworski W., Żydzi w Zagłębiu Dąbrowskim. Zarys dziejów, Sosnowiec 2006, ss. 4–6.]].
  • Kromołów, Poland, [w:] JewishGen [online] http://data.jewishge.n.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-510972 [dostęp: 13.06.2020].]].
  • Namysło A., Zanim nadeszła Zagłada... Żydzi w Zagłębiu Dąbrowskim w okresie okupacji niemieckiej, Sosnowiec 2008
Print