Pierwsze rodziny żydowskie osiedliły się tu zapewne na przełomie XVII i XVIII w., podobnie jak i w sąsiednim Bukowsku. W 1765 r. mieszkało w miasteczku 74 Żydów. Należeli wówczas do kahału rymanowskiego, jednak przed 1777 r. uzyskali samodzielność. Żydzi płacili wówczas zaledwie 81 zł rocznie podatku tolerancyjnego, co by świadczyło o tym, że mieszkało tu 10–12 rodzin żydowskich. Pod koniec XVIII w. należały do nich cztery domy.

Pierwszą zgodę na budowę synagogi nowotanieccy Żydzi uzyskali przed 1721 r., wydał ją biskup przemyski Jan Kazimierz Bokum. 21 lipca 1745 r. zgodę na budowę drewnianej synagogi zatwierdził następnie biskup przemyski Hieronim Sierakowski. W wyniku pożaru jaki nawiedził Nowotaniec w 1802 r. zniszczeniu uległo wiele domów, w tym również  synagoga. W 1824 r. społeczność liczyła 84 osoby.

W 1870 r. w tutejszej gminie żydowskiej mieszkało 249 osób. Kahał posiadał synagogę, cmentarz i szkołę, do której uczęszczało 22 uczniów. Pod koniec XIX w., po północnej stronie nowotanieckiego rynku, obok domu Thalenbergów, wybudowano synagogę z kamienia łamanego, którą pokryto blachą. Obok niej znajdowała się również murowana mykwa. Synagogą opiekowali się Rochmesowie. W 1900 r. do gminy należało 287 Żydów. Był to najmniej ludny kahał w okolicy, nic więc dziwnego, że nie było go stać na utrzymywanie rabina. W samym Nowotańcu mieszkało wówczas 148 Żydów.

W 1921 r. miasteczko miało 524 mieszkańców, w tym tylko 42 Żydów, ale nadal była tu żydowska gmina wyznaniowa.

W 1939 r. Polska znalazła się pod okupacją niemiecką. Jeszcze we wrześniu 1939 r. w miasteczku doszło do pogromu, przeprowadzonego przez Ukraińców. Wiosną 1942 r. Żydów z Nowotańca przesiedlono do getta w Bukowsku, skąd zostali wywiezieni do obozu w Zasławiu. W 1943 r. Niemcy zamordowali w Nowotańcu 15 Żydów, którzy ukrywali się w lesie koło Odrzechowej. Czterech spośród nich rozerwano końmi, a 11 rozstrzelano. Synagoga została zdewastowana po raz pierwszy raz we wrześniu 1939 r., a po raz drugi – w 1946 r., podczas kolejnych podpaleń i ataków Ukraińskiej Powstańczej Armii na miasto, po czym została zburzona.

Print