Stary cmentarz żydowski (tzw. zielonogórski; lit. Žaliakalnio) znajduje się między ul. Radvilėnų, B. Sruogos, J. Mateikos i J. Basanavičiaus. Zajmuje obszar o powierzchni 8,1 ha.

W XIX w. z powodu powodzi kilkakrotnie nie udało się przewieźć zmarłych Żydów na odległy cmentarz po drugiej stronie rzeki, w Wiliampolu, dlatego też w 1832 r. założono nowy kirkut. Na tzw. żydowskim cmentarzu zielonogórskim spoczywają m.in.: pisarze Jakovas Lifšicas, Chaimas Rafalevičius, Josifas Livšinas, krytyk literatury Eljaševas Baumachševas, malarz Jokūbas Mesenbliumas (1895–1933), śpiewak Danielius Dolskis (1890–1931), poseł do Dumy Šachno Giršovičius Abramsonas, prezes Żydowskiej Partii Ludowej i poseł na Sejm Eizer Finkelšteinas, dziennikarz Izraelis Krumeris, a także żydowscy żołnierze, którzy zginęli podczas walk o niepodległości Litwy (S. Kokneris, C. Grožerskis, Ch. Judelevičius, B. Goldbergas, J. Faimas, D. Baumonas, L. Bencelis) i kapelan wojskowy I. Kaplanas[1.1].

Cmentarz jest otoczony betonowym ogrodzeniem (w zachodniej części – metalowym płotem z motywem gwiazdy Dawida)[1.2]. W jego południowo-zachodniej części znajduje się główna brama. Przed nią stoi granitowy pomnik z gwiazdą Dawida i napisem w języku litewskim: „Senosios žydų kapinės. Tebūna šventas mirusiųjų atminimas” (lit. „Stary cmentarz żydowski. Niech święta będzie pamięć zmarłych”)[1.3].

Po II wojnie światowej cmentarz pozostawał bez żadnej opieki i był stale dewastowany – wynoszono nagrobki, niszczono mauzolea, wyrzucano na jego obszarze śmieci. W 1998 r. kirkut wpisano do litewskiego rejestru zabytków pod nr 11394, ale mimo to w ostatnich latach już kilka razy był dewastowany przez wandali[1.4].

Print
הערות שוליים