Pierwsi Żydzi zaczęli osiedlach się w murach Wilna w XVI wieku. Musieli wówczas uzyskać indywidualne pozwolenie króla. W 1551r. dwóch Żydów otrzymało od Zygmunta Augusta pozwolenie na zamieszkanie w Winie i zajęcie sie handlem. Pierwsze informacje o zorganizowanej społeczności pochodzą z 1568r. W połowie XVII wieku liczba ludności żydowskiej zamieszkałej w Wilnie wynosiła co najmniej 3 000, tyle Żydów uciekło bowiem przed najzadem Moskali w 1655r.
W 1690r. w obrębie murów miejskich mieszkało 227 rodzin żydowskich, zbliżona liczba żyła natomiast poza murami, w jurydykach magnackich. Sto lat później – jak wynika ze spisu przeprowadzonego w 1795r. – w mieście było około 3 600 żydowskich podatników. Ponieważ całkowita liczba ludności wynosiła wtedy około 17 500, Żydzi stanowili 20% wilnian.
W następnych dekadach ich liczebność wzrosła. Według szacunków Chodźki w 1830r. W Wilnie mieszkało 50 000 ludzi, w tym 30 000 Żydów. Na przestrzeni kolejnych 60 lat populacja żydowska podwoiła się. W spisie z 1897r. odnotowano 63 831 wyznawców judaizmu, którzy stanowili 41% mieszkańców Wilna (ogólna liczba wynosiła bowiem około 154 500).
Podczas I wojny światowej liczba ludności Wilna zmniejszyła się. Spis dokonany przez Niemców w 1916r. wykazał, że mieszkało tutaj 74 466 (53,7%) Polaków, 57 516 (41,5%) Żydów, 2 909 (2%) Litwinów, 2 219 (1,5%) Rosjan, 611 (0,5%) Białorusinów, 880 (0,5%) Niemców i 193 (0,1%) osób innych narodowości. Łączna liczba ludności wyniosła wówczas 138 794.
Z kolei spisy dokonane przez władze polskie w okresie międzywojnia wykazały, że społeczność żydowska liczyła w 1921r. - 46 559 (36%), a w 1931r. - 54 596 (28%).
W latach 1941-1944 większość wileńskich Żydów została wymordowana przez hitlerowców. Pośród osób zabitych w Ponarach było ponad 50 000 Żydów z Wilna. Po wojnie do miasta wróciło zaledwie 6 000 osób. Następnie, część z nich wyjechała do Polski, Izraela lub USA. Według spisu z 1951r. Żydzi w liczbie 5 500 stanowili tylko 3% wilnian. Obecna populacja Żydów w Wilnie wynosi również około 5 000.

 

 

Rok Liczba Ludności Liczba Żydów

Procent Żydów

1796 17 500 3 500 20%
1890 109 808 63 698 58%
1916 138 794 57 516 41,5%
1921 129 330 46 559 36%
1931 195 071 54 596 28%
1951 179 300 5 500 3%
1970 372 100 16 491 4%
2010 546 733 5 000* 0,1%

*Dane szacunkowe

Bibliografia:

  • Drugi Powszechny Spis Ludności z dn. 9. XII 1931 r. : mieszkania i gospodarstwa domowe, ludność, stosunki zawodowe : miasto Wilno, Warszawa1937
  • Encyclopaedia Judaica, sedond edition, vol. 20, red. Fred Skolnik, 2007, s. 528-533
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII, s. 492-522

 

Print