Wiadomo, że cmentarz żydowski w Wolinie istniał od 1818 roku (choć inne źródła podają, że powstał pomiędzy rokiem 1880 a 1890). Wcześniej zmarli z gminy chowani byli na pobliskich cmentarzach w Kamieniu Pomorskim (Cammin) oraz w Bogusławiu koło Stepnicy (Birkenwalde bei Stepenitz). Kirkut opowierzchni ok. 0,12 ha nie jest oznaczony na współczesnych mapach, a mapy sporządzone w 1938 roku spłonęły. Jednak na podstawie uzyskanych w 1999 roku informacji udało się odtworzyć położenie cmentarza. Miał on się znajdować na wzniesieniu o nazwie Srebrne Wzgórze (Silberberg) w północnej części miasta, w pobliżu linii kolejowej, pomiędzy przedłużeniem Fliess-Straße (dawniej Neue Straße, dziś okolice ulicy Prostej)[1.1] a rzeką Dziwną (Dievenow). Był więc znacznie oddalony od centrum miasta. Ostatni pochówek odbył się tam w 1939 lub 1944 roku, a jeszcze przed rokiem 1945 kirkut otoczony był solidnym płotem z zamykaną bramą. Podczas wojny cmentarz został jednak poważnie zniszczony. Teren ten do dziś pozostał niezabudowany i znajduje się za niewielkim zagajnikiem. Używany jest przez miejscową ludność jako miejsce składowania odpadów, zaś okoliczne ziemie przeznaczone są do celów rolniczych. W roku 1989 istniały jeszcze na cmentarzu trzy macewy, z czego jedna w nienaruszonym stanie, z hebrajskimi napisami (wg innych źródeł z 1991 roku, na terenie cmentarza odnaleźć można było do 40 nagrobków kamiennych, granitowych bądź też z piaskowca, w tym wiele zniszczonych i położonych w miejscach innych niż pierwotnie, z napisami w języku hebrajskim i niemieckim). Najstarsza macewa datowana jest na 1922 rok[1.2]. Po 1945 roku w okolicach Srebrnego Wzgórza podjęte zostały prace wykopaliskowe, mające na celu zbadanie początków historii Wolina i słowiańskiego osadnictwa na tym obszarze. Istnieje fotografia wykonana w 1989 roku, na której udokumentowany został dawny cmentarz widziany z odległości 1 150 m. Zdjęcie to zostało zrobione z z wieży kościoła Św. Mikołaja[1.3].

Print
הערות שוליים
  • [1.1] Fritz R. Barran, Städte-Atlas Pommern, wydanie drugie poprawione, Leer 1993, s. 131
  • [1.2] http://www.jewishgen.org/cemetery/e-europe/pol-w-z.html, [stan na 12 września 2008].
  • [1.3] Gerhard Salinger, tom IV, op.cit.,p. 1201.