W 1821 r. w Ostrołęce powstał dozór bożniczy, obejmujący kilka gmin. Do działań wewnętrznych gminy należało utrzymywanie służb bożniczych, cmentarzy, szkół, szpitali, organizowanie i prowadzenie przytułków oraz pomoc biednym. Przy gminie ostrołęckiej funkcjonowały instytucje oświatowe: Talmud-Tora, jesziwa i chedery oraz religijno-społeczne jak Linat ha-Cedek, Chewra Kadisza, Gemilut Chesed, Towarzystwo Ochrony Zdrowia[1.1].

Gmina żydowska prowadziła działalność charytatywną, wspomagając miejscową biedotę. Pierwszą instytucją publiczną wzajemnej pomocy była kobieca organizacja Pomocy Medycznej dla Biednych Kobiet i Położnic, która powstała w 1912 roku. Wraz z wybuchem I wojny światowej w maju 1914 r. powołano Fundusz Pomocy Potrzebującym. W czasie wojny Żydzi zostali wysiedleni z miasta przez Niemców. Kiedy wojna się skończyła, powrócili, ale ich dobytek w większości spłonął. By wspomóc potrzebujących, powołano Miejski Komitet Organizacyjny, który pomocą obejmował zarówno Polaków, jak i Żydów. W kilka lat po zakończeniu I wojny światowej dzięki staraniom Anszla Lwa w Ostrołęce powstał Bank Żydowski. Aktywnym działaczem banku był Efraim Chmiel. Przed wybuchem wojny jego kierownikiem był Natan Jabek.

W latach 20. XX w. prężnie działały instytucje powołane przez chasydów, głównie religijne, jak Stowarzyszenie Tory i Towarzystwo Psalmów. Były też instytucje dobroczynne i charytatywne, m.in. szpital dla ubogich oraz kasy oszczędnościowe.

W dwudziestoleciu międzywojennym nastąpił również rozwój życia politycznego wśród Żydów ostrołęckich. Wielu zwolenników mieli syjoniści. W mieście powstała szkoła typu cheder metukan, która z czasem przyjęła nazwę Jawne[1.2]. Natomiast ostrołęcki oddział Bundu posiadał bibliotekę, która stała się miejscem gorących sporów i dyskusji, zwłaszcza młodzieży proletariackiej. Odbywały się w niej spotkania z zaproszonymi z innych miast gośćmi. Członkowie Bundu kierowali też założonym w 1923 r. Związkiem Zawodowym Zatrudnionych w Krawiectwie.

Młodzież zrzeszała się w działających w Ostrołęce organizacjach skautowskich i młodzieżowych: Ha-Szomer ha-Cair, He-Chaluc ha-Cair, Ha-Szomer ha-Dati, Ceirej Mizrachi oraz Betarze. Młodzi związani z Bundem należeli do Cukunftu, a ci najmłodsi do Skifu. Mogli też być członkami prowadzonego przez Bund klubu sportowego Morgensztern (Jutrzenka). Młodzież socjalistyczna grupowała się również w organizacjach młodzieżowych takich jak Frajhajt.

Print
הערות שוליים
  • [1.1] Gołota J., Z dziejów społeczności żydowskiej w Ostrołęce na tle innych miast mazowieckich, [w:] Ostrołęka na tle innych miast mazowieckich w XIX i XX w., Ostrołęka 1998, s. 105.
  • [1.2] Gołota J., Z dziejów społeczności żydowskiej w Ostrołęce na tle innych miast mazowieckich, [w:] Ostrołęka na tle innych miast mazowieckich w XIX i XX w., Ostrołęka 1998, s. 107.