Gmina żydowska w Sopocie powstała latem 1913 roku. Nowo wybrany zarząd od razu podjął decyzję o budowie synagogi dla żydowskiej społeczności Sopotu. Działkę pod budowę synagogi przy Roonstraße 1 (ob. ul. Dąbrowskiego) oraz szkic architektoniczny uzyskali już wczesną jesienią 1913 roku. Projekt sporządził znany sopocki architekt Adolf Bielefeldt. 

W aktach policji budowlanej zachowały się wzmianki, iż to pewien berliński kupiec, Kasper Silberstein, przekazał gminie żydowskiej 50 000 marek na budowę synagogi. Za te pieniądze gmina miała kupić od miejscowego młynarza Gustawa Bahra część należących do niego gruntów. 3 września 1913 r. zarząd gminy otrzymał od urzędnika Magistratu Paula Puchmillera zgodę na rozpoczęcie robót budowlanych. 

Synagoga była gotowa wiosną 1914 roku. Był to murowany, modernistyczny budynek na planie prostokąta. Od zachodniej strony znajdowała się fasada z dwiema prostokątnymi wieżami zwieńczonymi kopułami. W jej środkowej części znajdował się portal, nad którym widniała ozdobna rozeta oraz tympanon. Sala modlitewna znajdowała się na parterze, a na piętrze umieszczono galerię dla kobiet. W bocznych dobudówkach mieściły się: pomieszczenia na modlitewniki oraz szatnia dla prowadzącego modły, pokój do obrzezania i kotłownia. Synagogę otaczał ogród, w którym podczas jesiennego święta Sukot budowano szałas dla mężczyzn.

26 maja 1914 r. naczelny rabin rejencji gdańskiej dr Robert Kälter poprowadził uroczystość otwarcia synagogi. Do sali modlitewnej wniesiono zwoje Tory i umieszczono je w znajdującym się na podwyższeniu sali modlitewnej aron ha-kodesz. Podczas uroczystości śpiewał gdański chór synagogalny.  

Po I wojnie światowej nowy przewodniczący gminy, Samuel Simon, sfinansował budowę dwóch bocznych galerii dla kobiet oraz wzniesienie przylegającego do synagogi budynku łaźni rytualnej. Roboty te wykonała sopocka firma budowlana Wilhelma Lippke.

Synagoga sopocka została zniszczona podczas wydarzeń następujących po „nocy kryształowej” (9/10.11.1938). W nocy z 12 na 13 listopada 1938 r. została podpalona i spłonęła doszczętnie. Jeszcze w 1938 r. działka wraz z resztkami budynku została zakupiona przez Towarzystwo Budowy Kościoła Polskiego i miał tam stanąć kościół. Jednak władze miasta ostatecznie anulowały transakcję i teren przy Roonstraße 1 przeszedł na własność miasta. 

W latach 60. XX w. na tej działce wzniesiono blok mieszkalny. W 1990 r. Fundacja Rodziny Nissenbaumów umieściła na nim tablicę upamiętniającą synagogę. Kilka lat później tablica została ukradziona. Nową ufundowała w 1999 r. urodzona w Sopocie Mira Ryczke-Kimmelman.   

Print