Kongregacje Wyznania Mojżeszowego (wcześniej Żydowskie Kongregacje Wyznaniowe, a do czerwca 1946 r. Żydowskie Zrzeszenia Religijne) pojawiły się w 1945 r. jako forma organizacyjna życia religijnego Żydów polskich, mająca oparcie najpierw w okólniku Ministerstwa Administracji Publicznej, a po 1949 r. – w statucie Związku Religijnego Wyznania Mojżeszowego w Polsce (ZRWM). Do stworzenia „kongregacji miejscowej” konieczne było co najmniej 25 członków („pełnoletnich osób”). Na czele stał zarząd, wybierany na trzy lata. Choć kongregacje nie były odpowiednikiem gmin żydowskich sprzed Zagłady, to pełniły wiele funkcji typowych dla gmin[1.1].

Kongregacja Wyznania Mojżeszowego w Jeleniej Górze rozpoczęła formalnie działalność 26.06.1946 roku. Jej siedziba mieściła się przy ul. Morcinka 3, a przewodniczącym został Samuel Geller [1.2].

W 1948 r. liczyła 504 członków. W 1950 r. posiadała rabina, rzezaka, „synagogę” (zapewne dom modlitwy), dwa cmentarze; na kursy religijne uczęszczało 7 uczniów, kształcących się pod opieką nauczyciela[1.3].

Print
הערות שוליים
  • [1.1] Urban K., Wyznanie mojżeszowe w Polsce 1945–1961 (zarys działalności), „Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie” 2006, nr 709, ss. 61–80 [online:] https://r.uek.krakow.pl/bitstream/123456789/1650/1/111884599.pdf [dostęp: 10.05.2023].
  • [1.2] Archiwum Państwowe we Wrocławiu, zespół: KW PPR, Sekretariat, Materiały dotyczące ludności żydowskiej w województwie wrocławskim, sygn. I/V/41, k. 46, Sprawozdanie Komisarza Wojewódzkiego dla Spraw Produktywizacji Ludności Żydowskiej na woj. wrocławskie.
  • [1.3] Waszkiewicz E., Kongregacja Wyznania Mojżeszowego na Dolnym Śląsku na tle polityki wyznaniowej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1945–1968, Wrocław 1999, ss. 95, 120.