Osadnictwo na terenach przy ujściu Odry sięga czasów starożytnych. Między plemionami słowiańskimi, niemieckimi i duńskimi od wczesnego średniowiecza rozwijał się handel, jednak najważniejszy był w tym czasie Wolin. W XII wieku po obu stronach Świny powstały gródki strażnicze. Pierwsza wzmianka o przeprawie przez rzekę Świnę pochodzi z 1230 roku, zaś z 1256 roku pochodzi zapisek o Warszowie, dziś prawobrzeżnej dzielnicy miasta. Przez wieki Świnoujście było wsią rybaków i przewoźników[1.1]. W czasie wojny trzydziestoletniej Pomorze należało kolejno do Szwecji, Brandenburgii i Prus, a później znowu do Szwecji. W 1721 roku ziemie te przejęły Prusy, jednak zawarty ze Szwecją układ zmuszał je do prowadzenia wysoko oclonego handlu przez Szczecin i dalej szlakiem przez rzekę Pianę, należącą do Szwecji. Aby go obejść, przystąpiono do pogłębienia Świny i rozbudowy portu u jej ujścia, a już w 1747 roku ogłoszono go portem morskim. Za jego rozwojem postępował też rozwój osady. W 1742 roku po raz pierwszy użyto nazwy Świnoujście (Swinemünde). W czasie wojny siedmioletniej port zniszczyły wojska szwedzkie, jednak szybko przystąpiono do jego odbudowy i rozbudowy. W 1765 roku miasto otrzymało prawa miejskie z rąk króla Fryderyka II. W okresie wojen napoleońskich miasto ogarnął regres spowodowany przez blokadę kontynentalną. Jednak nawet po jej usunięciu handel nie mógł rozwijać się pełną parą z powodu zbyt ciasnego portu. Sytuację poprawiło pogłębienie Świny, a także budowa falochronów w latach 1818-1824. W latach 1854-1857 wybudowano potężną latarnię morską, która do dziś jest najwyższa na brzegach Bałtyku. W 1880 roku oddano do użytku Kanał Królewski, który znacznie skrócił drogę wodną do Szczecina i oddzielił od wyspy Uznam skrawek lądu czyli dzisiejszą wyspę Karsibór. Inwestycja ta okazała się przyczyną podupadania portu w Świnoujściu, gdyż wszystkie większe statki po prostu omijały go w drodze do Szczecina. Na szczęście już od 1824 roku miasto oficjalnie było także uzdrowiskiem. Powstał w nim pierwszy Dom Zdrojowy oraz Park Zdrojowy o powierzchni 40 ha. W latach 50. i 60. wieku XIX zbudowano stadion do wyścigów konnych i teatr. Dzięki powstaniu w 1876 roku linii kolejowej, letnisko stało się bardzo popularne, zwłaszcza wśród mieszkańców Berlina (nazywano je nawet czasem „wanną kąpielową Berlina”[1.2]). Prawdziwą sławę zyskało jednak dopiero po odkryciu leczniczych źródeł solankowych na przełomie XIX i XX wieku. Wtedy też wybudowano nowoczesne łazienki i sanatorium. Kurort nieraz odwiedzały takie koronowane głowy, jak np.: cesarze niemieccy (Wilhelm II), królowie pruscy (Fryderyk Wilhelm III, Fryderyk Wilhelm IV) czy carowie rosyjscy (Mikołaj I, Mikołaj II). Od połowy XIX wieku port handlowy przeistaczał się powoli w bazę militarną. W 1852 roku założono garnizon wojskowy, a w 1863 komendanturę wojskową. W latach 1848-1863 i 1877-1900 powstał zespół 4 fortów, należących do Twierdzy Świnoujście. Do naszych czasów przetrwały trzy z nich, a czwarty został rozebrany w latach 70. w związku z rozbudową portu. Podczas I wojny światowej miasto było bazą Kriegsmarine[1.3]. Dwudziestolecie międzywojenne to okres dalszego rozwoju kurortu. Do 1939 roku powstało 38 hoteli i 153 pensjonaty, a liczba turystów przybywających do Świnoujścia w ciągu roku kilkunastokrotnie przewyższała ludność miasta. Przez większość II wojny światowej miasto niewiele ucierpiało, choć miejscowa baza wojskowa wciąż działała, a w Warszowie nieduża stocznia dokonywała remontów statków i zaopatrywała je w torpedy. Dopiero w marcu i kwietniu 1945 roku naloty alianckie zniszczyły mniej więcej połowę miasta i zabiły ponad 23 000 osób[1.4]. W październiku 1945 roku oficjalnie przekazano władzę nad Świnoujściem w ręce polskiej administracji, jednak sytuacja w mieście była bardzo ciężka. Liczba ludności wynosiła początkowo zaledwie kilkuset mieszkańców. Ruch promowy był obsługiwany przez tylko trzy poniemieckie jednostki. Aż do 1950 roku nieuregulowana była sprawa dokładnego przebiegu granicy miasta. W 1948 roku przystąpiono do odbudowy portu, który przekształcono z wojskowego na handlowo-rybacki. W ciągu trzech lat powstał wielki kombinat rybny, zarządzany przez samodzielne Przedsiębiorstwo Usług Rybackich Odra w Świnoujściu. W 1964 roku wznowiono żeglugę promową do Skandynawii. Aż do przełomu lat 80. i 90. w Świnoujściu stacjonowała baza radzieckich okrętów wojennych. Niestety, znacznie później zaczęto odbudowę samego miasta i uzdrowiska. Dzielnica nadmorska została zwolniona przez wojska radzieckie dopiero w latach 50., a w 1959 roku powstało Państwowe Przedsiębiorstwo „Uzdrowisko Świnoujście”[1.5]. Obecnie Uzdrowisko Świnoujście S.A. należy do największych i najnowocześniejszych w Polsce, a jej największym skarbem są w dalszym ciągu odkryte sto lat temu solanki bromkowo-jodkowo-sodkowe[1.6].

Print
הערות שוליים
  • [1.1] http://www.swinoujscie.com.pl/index.php?option=com_statyczne&Itemid=96, [stan na 24 września 2008].
  • [1.2] http://www.uznam.com.pl/historia.htm, [stan na 24 września 2008].
  • [1.3] http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awinouj%C5%9Bcie#Historia, [stan na 24 września 2008].
  • [1.4] http://www.nasze-swinoujscie.pl/?go=historia, [stan na 24 września 2008].
  • [1.5] http://www.muzeum-swinoujscie.pl/WERSJAPL/ARTYKULY/historiaswi.html, [stan na 24 września 2008].
  • [1.6] http://www.swinoujscie.com.pl/index.php?option=com_statyczne&Itemid=93, [stan na 24 września 2008].