Cmentarz znajduje się przy obecnej ul. Gimnazjalnej. Ma wymiary około 25 na 13 metrów. Według relacji mieszkańców Sośnicowic znajdowało się tam około sześćdziesięciu nagrobków. Wykonane były głównie z piaskowca i zawierały inskrypcje w języku hebrajskim. Cmentarz był otoczony drewnianym parkanem, a przy wejściu znajdował się drewniany budynek, który prawdopodobnie pełnił funkcję domu przedpogrzebowego[1.1].

Pierwsza wzmianka o pochówku na cmentarzu żydowskim w Sośnicowicach pochodzi z 1829 roku. Dotyczy pogrzebu 13-letniego Wolfa Neumanna z Sośnicowic, syna Josepha Neumanna, który zmarł 14.03.1829 r. Wcześniej Żydów sośnicowickich chowano w Gliwicach. Na cmentarzu w Sośnicowicach grzebano głównie zmarłych z Sośnicowic, ale zdarzały się także pojedyncze pochówki osób z Ostropy, Polskiej Wsi (obecna ul. Powstańców Śląskich w Sośnicowicach), Brzezinki, Sierakowic, Wójtowej Wsi i Kozłowa.

W 1938 r., w związku z wydarzeniami „nocy kryształowej”, do Sośnicowic przyjechał oddział mundurowych (zapewne SS) i spalił cmentarz. W tym samym roku miał mieć miejsce ostatni pochówek[1.2]

Po wojnie nagrobki zaczęły stopniowo znikać, mieszkańcy wspominają też o śladach wykopów. Od tego czasu cmentarz niszczeje. Zachował się jeden, rozbity na trzy części obelisk upamiętniający Mendla Hotzena zmarłego w 1848 r. (5608 r. według kalendarza hebrajskiego). Wyryta na nim hebrajska inskrypcja głosi: „Tu spoczywa znający Torę, doskonały Menachem Mendel syn Zewa Wolfa Hotzen. Zmarł w poniedziałek 20 dnia miesiąca tewet 608 roku. Twoja świeca zgasła, odszedłeś od ogrodu, który uprawiałeś. Pozostaniesz w pokoju, stamtąd daj nam błogosławieństwo. Niech dusza jego będzie związana w wieniec życia wiecznego”[1.3].

Cmentarz w ostatnich latach znajdował się pod opieką znanego badacza śląskich judaików, Grzegorza Kamińskiego. Władze gminy zobowiązały się do cyklicznego koszenia trawy na terenie nekropolii. W sierpniu 2019 r. grupa wolontariuszy rozpoczęła prace porządkowe na cmentarzu.

Mapa Sośnicowic z 1928 r. z zaznaczoną lokalizacją cmentarza

Print
הערות שוליים
  • [1.1] http://www.kirkuty.xip.pl/sosnicowice.htm [stan na 25 VII 2009 r.].
  • [1.2] http://www.jewishgen.org/Cemetery/e-europe/pol-s.html [stan na 25 VII 2009 r.].
  • [1.3] Tłumaczenie hebrajskiej inskrypcji pochodzi z artykułu W. Tworka o żydowskim cmentarzu w Sośnicowicach, zamieszczonego na stronie internetowej www.kirkuty.xip.pl