W pierwszej połowie 1940 roku w Bortatyczach - na terenie dawnego folwarku Konrada Lipczyńskiego - Niemcy utworzyli obóz pracy przymusowej. Z dawnej infastruktury folwarcznej wydzielono powierzchnię około 1,5 ha, z murowaną oborą oraz drewnianą stajnią. Cały obszar otoczono wysokim ogrodzeniem z drutu kolczastego.

W dniu 4 czerwca 1940 roku do obozu przybyła pierwsza grupa około 250 żydowskich robotników z Zamościa. W późniejszym okresie do obozu kierowano także Żydów między innymi z Komarowa, Izbicy, Krasnegostawu. Dużą część z nich stanowiły osoby w podeszłym wieku oraz nastolatkowie. Liczba robotników przymusowych wahała się, dochodząc do ponad pół tysiąca osób. Więźniowie byli zakwaterowani w budynkach pofolwarcznych, w których panowała ciasnota i brud. Miejscem do spania dla wielu było klepisko pokryte nigdy nie wymienianą słomą. Nie było dostępu do wody oraz środków higieny osobistej. Racje żywnościowe stanowiły dwa posiłki: śniadanie i obiad o bardzo niskiej wartości kalorycznej. Katastrofalne warunki sanitarne w połączeniu z niedożywieniem były przyczyną rozwoju licznych chorób, w tym także tyfusu. Szczebrzeszyński lekarz Zygmunt Klukowski po oględzinach więźniów zanotował w swoim pamiętniku, że ich ubrania były zawszawione "jakby je makiem posypał".

Więźniowie byli zmuszani do katorżniczych robót przy regulacji koryta Łabuńki, na bagnistych polach w okolicy od Ruskich Piasków do Białobrzegów. Podczas prac więźniowie najczęściej stali po kolana w zimnej wodzie. Ogromnym problemem były nieustające szykany ze strony strażników, w większości młodych ludzi pochodzących z rodzin miejscowych kolonistów niemieckich. Więźniowie na każdym kroku byli bici i poniżani, dochodziło też do doraźnych egzekucji.

Po pewnym czasie, wraz ze zmianą komendanta, warunki pracy uległy pewnej poprawie. Więźniowie otrzymywali lepsze jakościowo posiłki, zakazano też strażnikom bezzasadnego znęcania się.

Obóz pracy w Bortatyczach funkcjonował do listopada 1940 roku. Podczas jego likwidacji więźniowie zostali zwolnieni[1.1].

Print
הערות שוליים
  • [1.1] Więcej patrz: A. Kopciowski, Zagłada Żydów w Zamościu, Lublin 2005.