Szapiro Kalman

Kalman Szapiro - Dane osobowe
Data urodzenia: 13 lipca 1889
Miejsce urodzenia: Grodzisk Mazowiecki
Data śmierci: listopad 1943
Miejsce śmierci: Trawniki
Zawód: rabin, cadyk
Powiązane miejscowości: Warszawa, Piaseczno

Kalonimus Kalman Szapiro (13 lipca 1889, Grodzisk Maz. – listopad 1943, obóz pracy w Trawnikach) – rabin, cadyk

Wywodził się ze znanych rodów chasydzkich Elimelecha z Leżajska i Widzącego z Lublina. Był synem rabina Elimelecha (1823-1892), duchownego przywódcy grodziskich chasydów. Jego matką była Chana Bruchla z Szternfeldów. Dzięki małżeństwu z Rachelą Chają Miriam Hofsztejn Kalman spowinowacił się z potomkami Magida z Kozienic. Miał dwoje dzieci: syna Elimelecha Ben-Cijona (ur. 1908 r., zm. 29 września 1939 r. od ran poniesionych w bombardowaniu Warszawy) i córkę Rechil Ester (zamordowną w niemieckim nazistowskim obozie zagłady w Treblince).

W wieku 19 lat został uznany cadykiem. W 1913 r. osiadł w Piasecznie, gdzie założył swój dwór mieszczący się przy ul. Niecałej 15. W czasie I wojny światowej przeniósł się do Warszawy, nadal jednak piastował urząd rabina w Piasecznie i spędzał tam każde lato.

W 1923 r. założył w Warszawie, przy ul. Dzielnej jedną z największych jesziw w Warszawie „Daat Mosze“ (hebr. "Wiara Mojżesza"), która liczyła ok. 300 uczniów. Kierował nią rabi Kalman Huberband.

Po 16 listopada 1940 r. jego dom przy ul. Dzielnej 5 znalazł się w granicach getta. Rabin przyjmował w nim uchodźców, głównie z Piaseczna i okolic, a także zorganizował koszerną kuchnię ludową dla głodujących (prowadzoną przez Joint Distribution Committee). Był też miejscem spotkań i modlitwy i nauczania rabina –18 lipca 1942 r., na króko przez akcją likwidacyjną, Kalman Szapiro wygłosił swoją ostatnią naukę. Podczas akcji został pojmany w łapance, ale udało się go uwolnić. Znalazł zatrudnienie w magazynie skór w szopie szewskim Schultza przy ul. Nowolipie 46[1.1]]].

W czasie powstania w getcie został deportowany do obozu pracy w Trawnikach, gdzie został rozstrzelany przez Niemców, prawdopodobnie 3 listopada 1943 r., podczas akcji „Ernterfest”. Nie skorzystał z prób uwolnienia go,  odmówił opuszczenia towarzyszy.

Spisane nauki rabina Szapiry – Podręcznik adepta (kontynuację wydanego przed wojną Chowat ha-talmidim), Wprowadzenie do chasydyzmu oraz rękopis kazań wygłaszanych od września 1939 do lipca 1942 r. – ocalały ukryte w metalowej bańce na terenie getta. Odnalezione w 1950 r. razem z drugą częścią Archiwum Ringelbluma zostały opublikowane w 1960 r. pod tytułem Esz Kodesz (hebr. Święty ogień).

Wzmianki o rabinie pojawiają się w dokumentach innych członków grupy Oneg Szabat, m.in. rabina Szymona Huberbanda (przyrodni brat Szapiry), Emanuela Ringelbluma, Menachema Kohna.

23 listopada 2023 r. z inicjatywy Żydowskiego Instytutu Historycznego osłonięto pomiatkową tablicę na fasadzie budynku przy Dzielnej 5, w którym mieszkał rabin Szapiro.

Bibliografia

  • Archiwum Ringelbluma, Pisma rabina Kalonimusa Kalmana Szapiry, tom 25, Warszawa 2017.
  • Archiwum Ringelbluma, Pisma Emanuela Ringelbluma z bunkra, tom 29a, opr. Eleonora Bergman, Tadeusz Epsztein, Magdalena Siek, Wyd. ŻIH, Warszawa 2018.
  • Archiwum Ringelbluma, Pisma rabina Szymona Huberbanda, tom 32, opr. Anna Ciałowicz, Wyd. ŻIH, Warszawa 2017.
  • Archiwum Ringelbluma, Getto warszawskie, cz. I, tom 33, red. Tadeusz Epsztein, Katarzyna Person, WUW, Warszawa 2016.

 

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Z Bożą pomocą. Kalonimus Kalman Szapiro, rabin z getta warszawskiego [online] https://www.jhi.pl/artykuly/kalonimus-kalman-szapiro-rabin-getto-warszawskie,540 [dostęp: 22.11.2023
In order to properly print this page, please use dedicated print button.