Loria Leon

Leon Loria - Dane osobowe
Data urodzenia: 5 listopada 1883
Miejsce urodzenia: Warszawa
Data śmierci: 8 kwietnia 1932
Miejsce śmierci: Zakopane
Zawód: prawnik; żołnierz; taternik
Powiązane miejscowości: Kraków, Nowy Targ

Loria Leon (05.11.1883 Warszawa – 08.04.1932 Zakopane) – prawnik, podpułkownik lotnictwa Wojska Polskiego, taternik.

Loria urodził się w Warszawie, w rodzinie przedstawiciela handlowego Adolfa Lurii i Felicji z d. Friede. Rodzina przeniosła się do Krakowa, gdzie Leon ukończył Gimnazjum Św. Jacka. Następnie studiował na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1913 r. uzyskał tytuł doktora i zatrudnił się jako referent adwokacki w Nowym Targu.

Po wybuchu I wojny światowej w 1914 r. służył w Legionach Polskich (1. Pułk artylerii, 1. Pułk ułanów). Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 r. Loria wrócił do wyuczonego zawodu prawnika. Przez cały czas pozostawał członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej.

W listopadzie 1918 r. Loria wstąpił do Wojska Polskiego w stopniu podporucznika. Pracował jako oficer ordynansowy w adiutanturze Naczelnego Wodza. Kształcił się we Francuskiej Szkole Pilotów w Warszawie, kursu jednak nie ukończył. W czasie wojny polsko-bolszewickiej przydzielono go jako obserwatora do 1. Eskadry Wielkopolskiej (12. eskadry wywiadowczej). Za swoje zasługi otrzymał awans na Kapitana, a wiosną 1921 r. został zweryfikowany na majora. Od czerwca 1919 r. Loria był dowódcą 12. wywiadowczej eskadry lotniczej, dowódcą 1. dywizjonu 1. pułku lotniczego w Warszawie, a od lipca 1923 r. już jako podpułkownik - zastępcą dowódcy 1 pułku  lotniczego. W 1925 r., po ukończeniu kursu pilotażu, objął funkcję komendanta Głównego Portu Lotniczego na Polu Mokotowskim w Warszawie. W 1928 r. przeniesiono go do Departamentu Aeronautyki Ministerstwa Spraw Wojskowych, a rok później odwołano go w stan spoczynku z powodów zdrowotnych. Następnie pracował jeszcze przed krótki czas w Państwowych Zakładach Inżynieryjnych. Za swoje zasługi w wojnie polsko-bolszewickiej Loria został odznaczony Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari V klasy nr 3055, dwukrotnie Krzyżem Walecznych oraz pośmiertnie Krzyżem Niepodległości.

Przedstawiając życiorys Leona Lorii nie możemy zapomnieć o jego wielkiej pasji – o górach. Loria był zapalonym narciarzem i taternikiem. Na pocz. XX w. brał udział w zimowych i letnich wejściach w góry. Razem z Mariuszem Zaruskim, Henrykiem Bednarskim, Józefem Lesieckim i Stanisławem Zdybem wytyczyli przejścia na Mnicha, Zadniego Mnicha, Mały Kozi Wierch, Zamarłą Turnię, Kozią Przełęcz, Wielką Buczynową Turnię i wiele innych szczytów.

Wyjątkowym osiągnięciem było w 1910 r. letnie przejście południową ścianą Zamarłej Turni, trasą która do tego czasu była uznana za nie do przejścia. Zimą następnego roku ta sama ekipa zdołała przejść północną ścianą Zamarłej Turni. 

Loria w 1909 r. zaangażował się w stworzenie Tatrzańskiego Pogotowia Ratunkowego. Stał się jednym z członków-założycieli Pogotowia, na czele którego stanął Mariusz Zaruski. Aktywnie działał w Sekcji Narciarskiej Towarzystwa Tatrzańskiego (SN TT, po 1920 r. Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego). Loria był częstym gościem w tatrzańskich schroniskach. W nieistniejącym obecnie schronisku na Hali Pysznej, istniała tzw. Izba Lorii. Miejsce to było „narciarskim Eldorado”, miejscem szczególnie ulubionym przez  działaczy SN TT.  Obecnie w schronisku na Hali na Ornaku podjęto próbę odtworzenia tej izby, aby  przybliżyć atmosferę dawnego schroniska.

Leon Loria zmarł w Zakopanem. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Aleksandra Król 

Bibliografia:

  • Szachówna M., Nieco o Tatrzańskiem Pogotowiu Ratunkowem, „Trybuna Akademicka” 1, 1927 s. 36.
  • Szatkowski W., Leon Loria – narciarz, prawnik i lotnik, z-ne.pl [online] https://z-ne.pl/s,doc,25740,1,1722,leon_loria_-_narciarz,_prawnik_i_lotnik.html [dostęp: 09.10.2017].
  • Szpilka K., Mazik P., Krupa M., Nieobecne miasto. Przewodnik po nieznanym Zakopanem, Wołowiec 2016.
  • Woszczyński B., Loria Leon, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 17, Wrocław 1972.
Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.