Atzmon-Wircer Shmuel

Shmuel Atzmon-Wircer - Dane osobowe
Data urodzenia: 29 czerwca 1929
Miejsce urodzenia: Biłgoraj
Zawód: aktor,reżyser
Powiązane miejscowości: Kraków, Asino,Tel Awiw

Atzmon-Wircer Shmuel (ur. 29.06.1929 Biłgoraj) - aktor, reżyser, dyrektor Teatru Yiddishpiel.

Shmuel urodził się w Biłgoraju jako Szmuel Chaim Wircer. Miał troje rodzeństwa: Rachelę (ur. 24.01.1924 r.), Kresl (ur. 1931 r.) i Yossiego-Szmarjahu (ur. 1951 r.). Jego ojcem był Icchak Wircer (ur. w 1899 r. w Szczebrzeszynie), syn Szmarjahu i Miriam. Matka – Frajda-Mirele z domu Rapaport (ur. w 1901 r. w Biłgoraju), była córką Jozefa Barucha Rapaporta i Racheli z domu Goldberg.

Ojciec, Icchak Wircer pochodzil z rodziny ortodoksyjnej należącej do chasydów z Kocka. Dziadek Szmarjahu prowadził sklep bławatny w Szczebrzeszynie oraz pełnił funkcję gabaja (administratora synagogi). Icchak uczył się w jesziwie. Jako 18-latek zaciągnął się do Wojska Polskiego. Podczas służby wojskowej, w Warszawie uczył się księgowości. W 1923 r. poślubił Frajdę-Mirele poprzez wyswatanie i para przeniosła się do Biłgoraja.

Icchak rozpoczął karierę w banku. Został zatrudniony, a z biegiem czasu dostał awans na stanowisko kierownicze, w miejscowym oddziale Banku Spółdzielczego. Udzielał się również w gminie i w połowie lat 30. XX w. założył szkołę w Biłgoraju o nazwie „Jawne”. Rodzina Wircerów należała do bogatych rodzin w Biłgoraju.

Po wybuchu wojny, spaleniu miasta przez Niemców, rodzina ukryła się po drugiej stronie rzeki Białej. Ojciec Shmuela został aresztowany. Rodzina przeniosła się w tym czasie do domu burmistrza, a pod koniec 1939 r. razem ze zbiegłym z niemieckiego aresztu Icchakiem przekroczyła rzekę Bug. Przez Rawę Ruską udali się do Zabłudowa. Icchak Wircer odmówił przyjęcia sowieckiego obywatelstwa. 20 czerwca 1940 r. rodzina została deportowana na Syberię, do obozu pracy w Asino w pobliżu Tomska.

Rodzina żyła w stosunkowo dobrych warunkach. Ojciec Shmuela pracował jako księgowy, dzieci chodziły do szkoły. Na początku 1942 r., kiedy pojawiła się informacja o tworzeniu Armii Andersa, Icchak Wircer wraz z innymi wynajęli wagon i pojechali do Taszkientu. Nie udało im się dostać do armii. Rodzina wyjechała do Fergany, a następnie osiadła w Lenińsku. Przebywali tam do grudnia 1945 roku.  Potem przez Taszkient zdołali przedostać się do Moskwy, gdzie mieszkał brat Szmarjahu Wircera. Na początku 1946 r. znaleźli się w Krakowie, gdzie spotkali się z bratem matki, Mordechajem Rapaportem.

Shmuel przyłączył się do kibucu Ha-Poel ha-Mizrachi w Krakowie. Latem 1946 r. razem z całą grupą wyjechał do Austrii, w okolice Linzu. Kilka miesięcy później dołączyła do niego rodzina. Shmuel pracował jako kierowca i sekretarz rabina polowego armii amerykańskiej Josepha Millera. Na początku 1947 r. członkowie kibucu przeszli przez Alpy do Albiate we Włoszech. Shmuel został ochotnikiem PALIAM (morski oddział żydowskiej organizacji wojskowej PALMAH w Palestynie). W czerwcu 1948 r. był jednym z eskortujących statek z bronią do nowopowstałego Państwa Izrael.

Shmuel zaciągnął się do wojska, brał udział w wojnie 1948 roku. Dostał pozwolenie na kurs teatralny. Po zwolnieniu z wojska, przez krótki czas pracował jako portier w porcie w Tel Awiwie, a następnie jako trener młodzieży w obozie przejściowym dla nowo przybyłych do Izraela, a w międzyczasie udzielał się w Teatrze OHEL. W 1951 r. zdecydował się na zmianę nazwiska na Atzmon. 

Grał na deskach państwowego teatru izraelskiego Habima. Występował również w sztukach radiowych emitowanych przez radio krajowe Kol Israel („Głos Izraela”). W 1958 r. założył pierwszy awangardowy teatr w Izraelu — Zavith. W 1980 r. zaczął wystawiać sztuki w języku jidysz (Klejne Menczelech Szolema Alejchema). Siedem lat później założył Yiddishpiel Theater  („Teatr  Jidysz”). Shmuel Atzmon-Wircer odegrał wielką rolę w dziele włączenia tradycji jidysz w obręb dzisiejszej kulturę żydowskiej (hebrajskiej) w Izraelu. W tym czasie zdobył wiele wybitnych nagród za działalność teatralną, prowadzenie teatru jidysz oraz za całokształt pracy twórczej.

Po raz pierwszy Shmuel odwiedził Biłgoraj w 1990 roku. Od tamtej pory często wraca w rodzinne strony. W 2007 r. otrzymał tytuł honorowego obywatela Biłgoraja. Mimo przejścia na emeryturę aktywnie uczestniczy w życiu artystycznym. Jest honorowym dyrektorem Teatru Yiddishpiel. W 2017 r. wyreżyserował i zagrał w przedstawieniu Miasteczko na podstawie tekstów Szolema Alejchema na scenie Teatru Żydowskiego w Warszawie. 

Aleksandra Król

 

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.