Keilowa Julia

Julia Keilowa - Dane osobowe
Data urodzenia: 16 lipca 1902
Miejsce urodzenia: Stryj
Data śmierci: 1943
Miejsce śmierci: Warszawa
Zawód: rzeźbiarka, projektantka
Powiązane miejscowości: Warszawa, Stryj, Lwów

Keilowa Julia, z domu Ringel (16.07.1902, Stryj – 1943, Warszawa) – rzeźbiarka, jedna z ważniejszych projektantek sztuki użytkowej w stylu art déco w okresie dwudziestolecia międzywojennego.

Julia Ringel urodziła się w Stryju w zasymilowanej rodzinie żydowskiej, jako młodsza córka Feiwela Ringla, przedsiębiorcy budowlanego i naftowego oraz Chany Klary z Wallensteinów. Starsza siostra Julii Celina (ur. 25.07.1899 w Stryju) uzyskała tytuł doktora chemii. Matka i siostra Julii zginęły w Zagładzie.

W 1920 r. Julia Ringel ukończyła Prywatne Gimnazjum im. Adama Mickiewicza we Lwowie. Po maturze, podążając za humanistycznymi zainteresowaniami, rozpoczęła studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego, które przerwała. Przeniosła się do miejscowej Państwowej Szkoły Przemysłowej, gdzie uczyła się snycerstwa, rzeźby w kamieniu i drewnie.

W 1922 r. wyszła za mąż za Ignacego Keila, prawnika z wykształcenia, a księgarza z zamiłowania. W lipcu 1923 r. urodziła syna Marcelego. W 1923 r. rodzina przeprowadziła się do Warszawy. Ignacy związał się ze znaną firmą księgarsko-wydawniczą F. Hoesick (był sekretarzem Mariana Sztajnsberga), Julia natomiast w 1925 r. podjęła przerwane studia artystyczne w Szkole Sztuk Pięknych.

Studiowała rzeźbę w pracowni prof. Tadeusza Breyera, uczęszczała na zajęcia Karola Stryjeńskiego (pracownia technik metalowych), Józefa Czajkowskiego (rzeźba monumentalna), Karola Tichego i Wojciecha Jastrzębowskiego (kompozycja brył i płaszczyzn) – wybitnych artystów i pedagogów, autorów sukcesu pawilonu polskiego na Międzynarodowej Wystawie Światowej Sztuk Dekoracyjnych i Przemysłu Artystycznego w Paryżu w 1925 r., założycieli Spółdzielni Artystów „Ład”.

Talent Keilowej został dostrzeżony już w trakcie studiów. W 1929 i 1930 r. została nagrodzona za produkty metaloplastyczne wykonane pod kierunkiem prof. Stryjeńskiego, a w 1931 r. odznaczeniem za rzeźbę (dziś nie znaną) wykonaną w pracowni prof. Breyera.

W archiwum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie zachowało się zaświadczenie z kwietnia 1929 r. podpisane przez prof. Czajkowskiego z prośbą o zmniejszenie kosztów wystawienia paszportu zagranicznego dla studentki Keilowej, która udawała się na sześciomiesięczne studia artystyczne do Włoch Austrii i Francji.

W 1929 r. dołączyła do spółdzielni rzeźbiarskiej „Forma" założonej przez profesorów Breyera i Stryjeńskiego.

Jeszcze w czasie studiów, w 1930 r. Julia dołączyła do grona artystów wystawiających w Instytucie Propagandy Sztuki (IPS), gdzie prezentowała swoje wielokrotnie nagradzane prace regularnie od 1932 do 1938 roku. W 1935 r. otrzymała nagrodę Ministra Spraw Zagranicznych, w 1937 r. wyróżnienie za portret artystki dramatycznej Elżbiety Barszczewskiej. W 1938 r. miała własną wystawę metaloplastyki, na której pokazała ok. 170 przedmiotów i o której prasa pisała, iż „jest poważnem zdarzeniem artystycznym w życiu stolicy (…). Inicjatywa artystki jest przełamaniem lodów w tej zaniedbanej dziedzinie, dotychczas będącej wyłączną domeną fabrycznej produkcji, nieuznającej polskiego artysty jako projektodawcy”[1.1].

Dwa lata po ukończeniu studiów, w 1933 r. Julia Keilowa otworzyła własną pracownię metaloplastyczną, która wyposażyła w nowoczesne urządzenia – piece do rozgrzewania metalu i wanny do trawienia sprowadzone z Paryża. 

Projektowała na zamówienie najbardziej znanych wytwórni platerów i sreber – Fabryki Norblina, Frageta, Braci Henneberg, które poszukiwały nowoczesnego wzornictwa i chętnie współpracowały z uznanymi artystami. Projekty Keilowej wpisywały się w ducha epoki – były lapidarne w formie, niezwykle dekoracyjne i jednocześnie komfortowe w użyciu. Dla tych firm stworzyła ok. 400 różnych wzorów przedmiotów użytkowych.

Współpraca z Fragetem zaowocowała w 1935 r. „luksusowym” zleceniem –zaprojektowania elementów zastawy stołowej na potrzeby transatlantyku M/S Piłsudski. Komplet śniadaniowy (dzbanek, mlecznik i cukiernica) miał cechy charakterystyczne dla stylu „dizajnerki” – elegancję kulistych kształtów i stabilne, solidne podstawy, co sprawdzało się w warunkach podróży morskiej.

Dwa lata później (w 1937 r.), drewniana rzeźba Nina i zestaw platerów Keilowej biorą udział w Wielkiej Światowej Wystawie „Sztuka i technika” w Paryżu (m.in. cukiernica Królewskie Jabłko) i zdobywają dwa złote medale. Wnętrza polskiego pawilonu oświetlają lampy jej projektu[1.2]].

Po Paryżu przyszła kolej na Nowy Jork i Międzynarodową Wystawę „Świat Jutra”, która odbyła się w 1939 r., na krótko przed wybuchem II Wojny Światowej. Kute ręcznie przez artystkę, a także te wykonane w fabrykach Frageta i Hennebergów wazony, patery, puchary, świeczniki, mleczniki, cukiernice, imbryki, świeczniki, kubki, solniczki, złocone sztućce, komplet do papierosów, zastawa do herbaty – razem 16 pozycji w oficjalnym katalogu wystawy[1.3]] nie wróciły nigdy do Polski.

Na początku wojny Keilowie wyjechali do Lwowa. Julia prowadziła tam pracownię ceramiczną, zatrudniając 20 osób.

Po napaści Niemiec na ZSRR,  wrócili do Warszawy. Keilowa ukrywała się na tzw. „aryjskich papierach” do czasu aresztowania przez funkcjonariuszy niemieckiej kryminalnej policji (Kripo) w sierpniu 1942 roku. Została osadzona w więzieniu przy Al. Szucha (w gmachu obecnego Ministerstwa Edukacji i Nauki, zaprojektowanego notabene przez jej profesora, Wojciecha Jastrzębowskiego).

Julia Keilowa zginęła w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach. Według dokumentów znajdujących się w Archiwum Państwowym m. st. Warszawy[1.4] Ignacy Keil otrzymał po 3 dniach od aresztowania żony wiadomość, iż została rozstrzelana. 22 stycznia 1951 r. Sąd Powiatowy Warszawa-Śródmieście uznał Julię Keil za zmarłą z datą 9 maja 1946 roku.

Symboliczny grób Julii Keilowej znajduje się na Cmentarzu Wojskowym Powązki w Warszawie – kwatera A30, rząd 1, miejsce 25.

Nieliczne przedmioty projektu Julii Keilowej znajdują się w zbiorach Muzeum Warszawy (18 przedmiotów, wśród nich najbardziej ikoniczna Cukiernica Kula wykonaną z srebrzonego mosiądzu ok. 1935 r. w Fabryce Norblin), w Muzeum Narodowym (m.in. ręcznie kute patera, wazon i misa z posrebrzanego mosiądzu z lat 1930–1936, rzeźba Norwida) oraz w zbiorach Żydowskiego Instytutu Historycznego (m.in. posąg Elżbiety Barszczewskiej).

Kamienna replika drewnianej rzeźby Julii Keilowej, przedstawiająca popiersie Cypriana Kamila Norwida stanęła w Parku Łazienkowskim w 2006 roku.

 Olga Mielnikiewicz

Bibliografia

 

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Metaloplastyka Julii Keilowej. „Światowid”, nr 10 z 16.04.1938 roku
  • [1.2] Katalog oficjalny działu polskiego na wystawie Sztuka i technika 1937 w Paryżu [online] https://polona.pl/item/katalog-oficjalny-dzialu-polskiego-na-miedzynarodowej-wystawie-sztuka-i-technika-1937-w,NzUwMDA5NDc/ [dostęp 22.04.2021
  • [1.3] Katalog oficjalny Działu Polskiego na Międzynarodowej Wystawie w nowym Jorku 1939, str. 395  [online] https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/690882/edition/652672/content [dostęp: 22.04.2021
  • [1.4] Archiwum Państwowe m.st. Warszawy, zespół 72, sygnatura 9/1518
In order to properly print this page, please use dedicated print button.