Łowcki Mojżesz

Mojżesz Łowcki - Dane osobowe
Data urodzenia: 1881
Miejsce urodzenia: Kijów
Data śmierci: 1940
Miejsce śmierci: Palmiry
Zawód: szachista
Powiązane miejscowości: Kijów, Palmiry, Warszawa

Łowcki Mojżesz (1881 – 1940 Palmiry) - szachista

Dzieciństwo i lata szkolne Łowcki spędził w Kijowie. Tutaj ukończył gimnazjum i rozpoczął studia na uniwersytecie. Tutaj także zadebiutował w 1903 r. na III wszechrosyjskim turnieju, który rozgrywany był w jego rodzinnym mieście. Razem z Łowckim debiutowali tam Akiba Rubinstein i Henryk Salwe. Łowcki wypadł doskonale, wśród 19 graczy zajął VI-VII miejsce, a w bezpośrednich starciach pokonał m.in. Rubinsteina i Fiodora Duz-Chotimirskiego.

Wkrótce po tym turnieju, mając lat 22 Łowcki wyjechał do Niemiec, gdzie podjął przerwane studia. Nie rezygnował jednak z szachów, ale grywał tylko w turniejach amatorów. Szereg sukcesów (II miejsce w Koburgu w 1904 r., II miejsce w Hamburgu w roku 1910, I-III miejsce w Lipsku w tym samym roku, I miejsce w Kolonii w 1911 r. przyniosły mu tytuł mistrzowski i prawo startu w najsilniejszych turniejach szachowych w Europie.

Przed I wojną światową w tych najsilniejszych turniejach wiodło się Łowckiemu różnie. Obok słabych występów w 1912 r. w Piszczanach (XII miejsce na 18 startujących) i Wrocławiu (XVI miejsce na 18 startujących) były także sukcesy – przede wszystkim IV miejsce w turnieju wszechrosyjskim w Petersburgu w 1914 r., którego zwycięzcami byli Aleksander Alechin i Aron Nimzowitsch.

Od 1913 r. Mojżesz Łowcki mieszkał w Warszawie i reprezentował Warszawskie Towarzystwo Zwolenników Gry Szachowej. Dwukrotnie w czasie wojny (1916 i 1917 r.) uczestniczył w mistrzostwach klubu, przy czym w 1916 r. podzielił pierwsze miejsce z Akibą Rubinsteinem, uważanym wówczas na największego konkurenta mistrza świata Emanuela Laskera. W meczu barażowym Łowcki przegrał z Rubinsteinem 2,5:0,5. Rok później zdobył drugą nagrodę – wyprzedził go Rubinstein.

Jesienią 1919 r. już w niepodległej Rzeczypospolitej Łowcki wystąpił w kolejnym turnieju WTZGSz-u i poniósł bolesną porażkę, zajmując ostatnie miejsce. Jednak wyprzedzili go gracze o bardzo dużej renomie, m.in. Akiba Rubinstein, Dawid Przepiórka, Aleksander Flamberg.

W latach 20. XX w. Łowcki występował w barwach klubu w meczach z Łódzkim Towarzystwem Zwolenników Gry Szachowej. Rozegrał także dwa mecze – z Dawidem Daniuszewskim zremisował 3:3, a z Aleksandrem Flambergiem wygrał 4,5:3,5. Ukoronowaniem serii dobrych startów był występ w I Mistrzostwach Polski, które rozegrano w Warszawie w 1926 roku. Łowcki podzielił III-VII nagrodę. Wyprzedzili go tylko Dawid Przepiórka i Paulin Frydman. Jedyną partię nowo kreowany mistrz Polski przegrał właśnie z Łowckim. Niestety rok później w kolejnych mistrzostwach Polski rozegranych w Łodzi Łowcki był dopiero na XII miejscu. W 1932 r. Łowcki wywalczył II-III nagrodę w mistrzostwach Warszawy i potem na kilka lat wycofał się z gry turniejowej. Grał „na stawki” w klubie, dawał pokazy symultaniczne i w grze „na ślepo”.

Występy Łowckiego w latach 20. komentował Dawid Przepiórka:

 „Wielka szkoda, że tak wielki szachista jak Łowcki od czasów wojny nie miał możliwości uczestniczenia w wielkich turniejach międzynarodowych”.

Kolejny start turniejowy Łowckiego miał miejsce dopiero w 1937 r. w IV Mistrzostwach Polski w Juracie. Bardzo pewnie tytuł zdobył Ksawery Tartakower, natomiast Łowcki zajął dopiero XVIII miejsce. Kolejnym jego startem miały być mistrzostwa Warszawy w 1939 r., ale ze względu na wybuch wojny turniej nie doszedł do skutku.

Po wrześniu 1939 r. Łowcki cały czas mieszkał w Warszawie i grał w szachy w kawiarniach szachowych Leżańskiego i Kwiecińskiego. W tej ostatniej został na początku stycznia aresztowany razem około 30 szachistami w tym kilku jeszcze pochodzenia żydowskiego – Dawidem Przepiórką, dr Stanisławem Kohnem, Achillesem Frydmanem, i Henrykiem Młynkiem.

Aresztowanych przewieziono do więzienia przy ulicy Daniłowiczowskiej. W więzieniu szachiści wręczyli polskim strażnikom łapówkę, dzięki czemu zdobyli kilka kompletów szachów i zorganizowali turniej o mistrzostwo więzienia. Patrząc na listę startową można zaryzykować stwierdzenie, że drużyna olimpijska zestawiona z więźniów z Daniłowiczowskiej mogłaby powalczyć z każdą reprezentacją olimpijską na świecie. W trakcie turnieju zwolniono z więzienia Polaków, natomiast Żydzi turniej dokończyli.

Mistrzem Daniłowiczowskiej został Mojżesz Łowcki (część źródeł wskazuje na dr Stanisława Kohna). Kilka tygodni po zakończeniu turnieju wszyscy jego żydowscy uczestnicy zostali zamordowani w podwarszawskich Palmirach.

 

Stefan Gawlikowski

 

Bibliografia

  • Wolsza T., Słownik biograficzny szachistów polskich t. 2, Warszawa 1996
  • Gawlikowski S., 100 zwycięstw polskich szachistów, Warszawa 1997
  • Gawlikowski S., Arcymistrzowie. Złota era polskich szachów, Warszawa 2016

 

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.