Fliederbaum Julian

Julian Fliederbaum - Dane osobowe
Data urodzenia: 11 maja 1898
Miejsce urodzenia: Petersburg
Data śmierci: styczeń 1943
Miejsce śmierci: Warszawa
Zawód: Lekarz, członek zespołu lekarzy badających skutki choroby głodowej w getcie warszawskim
Powiązane miejscowości: Warszawa

Fliederbaum Julian – (11.05.1898, Petersburg – 01.1943, Warszawa) – lekarz chorób wewnętrznych, członek Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego, członek zespołu lekarzy badających skutki choroby głodowej w getcie warszawskim.

Julian Fliederbaum w Petersburgu, w rodzinie Arona i Rozalii z Fliederbaumów. Fliederbaumowie wraz z trójka dzieci przeprowadzili się do Warszawy w 1918 roku[1.1]. Brat Juliana, Mieczysław był skrzypkiem w Filharmonii w Warszawie i Tel Awiwie. Siostra Ewa zginęła w czasie II wojny światowej.

Dyplom lekarski Julian Fliederbaum uzyskał na wydziale lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego w 1924 roku[1.2].

W okresie studiów służył w randze podchorążego sanitarnego (do marca 1921). Po zakończeniu służby został uznany za inwalidę wojennego. Od 1924 r. był asystentem w Szpitalu Starozakonnych w Warszawie. W 1933 r. rozpoczął pracę jako asystent w II Klinice Chorób Wewnętrznych UW – u prof. Witolda Orłowskiego. Specjalizował się w chorobach wewnętrznych (endokrynologii i gastrologii), znał języki obce (niemiecki, francuski). Ogłosił ponad 90 prac naukowych. Jego dorobek naukowy był tak imponujący, że został przyjęty w 1934 r. do Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego – najbardziej prestiżowego w tamtych latach. Mieszkał przy ul. Siennej 3, wraz z żoną Haliną z domu Kobryner (ur. 1907). W 1931 r. na świat przyszedł ich jedyny syn Ryszard Ignacy.

W 1939 r. Fliederbaumowie uciekli do Wilna. Do Warszawy powrócili prawdopodobnie jesienią 1941 r. w związku z powołaniem przez dr. Izraela Milejkowskiego, w porozumieniu z prezesem Judenratu inż. Adamem Czerniakowem, Komisji Organizacyjnej, która miała zająć się przygotowaniem badań nad skutkami głodu dla organizmu ludzkiego[1.3]. Dr Julian Fliederbaum został powołany na kierownika naukowego badań jako naukowiec zajmujący się od lat etiopatogenezą obrzęków[1.4].

Badania w getcie warszawskim podjęli przygotowani do tego zadania lekarze, laboranci i studenci medycyny, a trzon zespołu tworzyli oprócz dr Fliederbauma: Emil Apfelbaum, Józef Stein, Mieczysław Kocen, Bolesław Raszkes, Anna Braude-Hellerowa i Teodozja Goliborska. Badania rozpoczęły się w lutym 1942 roku. Chciano w ten sposób – jak pisał Emil Apfelbaum – nie tylko udokumentować i przekazać potomnym cierpienia Żydów zamkniętych za murami getta, ale także zademonstrować pełną godności postawę żydowskich lekarzy w obronie praw człowieka[1.5]. I jak zauważył Fliederbaum w rozdziale pt. Spostrzeżenia u chorych głodujących notował, pragnął on „uzupełnić zgodnie z postępem wiedzy” lukę jak powstała w badaniach nad chorobą głodową w okresie po I wojnie światowej[1.6].

Czytaj więcej o badaniach nad chorobą głodową w getcie warszawskim

Badania prowadzono w Szpitalu Zakaźnym „Czyste”, który w grudniu 1940 r. Niemcy kazali przenieść do getta[1.7]. Oddziały wewnętrzne i zakaźne, laboratorium analityczne oraz pracownię patologiczną przeniesiono do gmachu dawnego Archiwum Miejskiego i sąsiadującej z nim Szkoły Powszechnej przy ul. Stawki 6/8. Po przystosowaniu pomieszczeń w budynku przy ul. Stawki 21 (Niskiej 20) przeniesiono tam oddział laboratorium bakteriologicznego oraz kilka oddziałów szpitalnych, uwzględniających obok chorób zakaźnych takie dziedziny interny, jak kardiologia i gastrologia. Badania nad chorymi wyniszczonymi z powodu głodu prowadzono w oddziale dr. Emila Apfelbauma.

Poza praca kliniczną dr Fliederbaum wykładał choroby wewnętrzne na tajnych studiach medycznych zorganizowanych w getcie przez doc. Juliusza Zweibauma i dr. Izraela Milejkowskiego pod przykrywką kursu przysposobienia sanitarnego[1.8]. Był całkowicie oddany pracy naukowej. Nie opuścił getta. Zginął w trakcie akcji styczniowej 1943 roku. Popełnił samobójstwo strącając uprzednio z czwartego piętra swojego synka Ryszarda i żonę Halinę[1.9].

dr hab. n. hum. dr n. med Maria Ciesielska

 

Dorobek naukowy:

  • Autor (wraz z zespołem: A. Heller, K. Zweibaum, J. Zarchi), T. Goliborska, Z. Szejnfinkiel, R. Elbinger, F. Ferszt) rozdziału Spostrzeżenia u chorych głodujących, [w:] E. Apfelbaum (red.), Choroba głodowa. Badania kliniczne nad głodem wykonane w getcie warszawskim w 1942 roku, Warszawa 1946.
  • Fliederbaum J., W sprawie genezy obrzęków i przemiany wodnej w świetle nowszych badań, „Kwartalnik Kliniczny Szpitala Starozakonnych” 1925, nr 3, ss. 177–188.
  • Fliederbaum J., Wątroba a nadwrażliwość, „Kwartalnik Kliniczny Szpitala Starozakonnych” 1925, nr 4, ss. 235–242.
  • Landsberg M., Fliederbaum J., Badania nad odczynem wodnym skóry, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1926, nr 2, ss. 275–281.
  • Fliederbaum J., Gruźlica płuc a układ nerwowy wegetacyjny, „Kwartalnik Kliniczny Szpitala Starozakonnych” 1926, nr 3, ss. 176–181.
  • Lewin G., Fliederbaum J., O leczeniu zgorzeli i ropni płuc, „Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1927, nr 11, ss. 395–396.
  • Fliederbaum J., O bromku wapnia jako środku przeciwkrwotocznym, „Kwartalnik Kliniczny Szpitala Starozakonnych” 1927, nr 1, ss. 20–26.
  • Fliederbaum J., Badania nad czynnością żołądka w schorzeniach serca i nerek, „Kwartalnik Kliniczny Szpitala Starozakonnych” 1927, nr 3, ss. 187–205.
  • Fliederbaum J., Badania doświadczalno-kliniczne nad wpływem układu nerwowego autonomicznego i gruczołów dokrewnych na wodochłonność skóry, „Kwartalnik Kliniczny Szpitala Starozakonnych” 1928, nr 3, ss. 169–202.
  • Fliederbaum J., Badania nad chlorkami treści żołądkowej u chorych z obrzękami, „Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1928, nr 3, ss. 77–79.
  • Fliederbaum J., O synergetycznym działaniu moczopędnem związków rtęci i amonu, „Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1928, nr 34, ss. 742–745.
  • Fliederbaum J., Przypadek współistnienia białaczki i zimnicy. Przyczynek do sprawy leczenia białaczek zimnicą, „Kwartalnik Kliniczny Szpitala Starozakonnych” 1929, nr 3–4, ss. 214–220.
  • Mesz N., Fliederbaum J., Markuszewicz B., Dwa przypadki achondroplazji, „Polski Przegląd Radiologiczny” 1929, nr 3–4, ss. 271–286.
  • Fliederbaum J., O leczeniu ropni i zgorzeli płuc emetyną, „Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1929, nr 34–35, ss. 795–799.
  • Fliederbaum J., Przypadek współistnienia cukrzycy ze stanem dziecięcym, „Medycyna” 1930, nr 5, ss. 163–164.
  • Fliederbaum J., Badania nad wydalaniem kwasów i zasad przez chorych z obrzękami, „Kwartalnik Kliniczny Szpitala Starozakonnych” 1930, nr 3, ss. 151–169 oraz 1930, nr 4, ss. 231–249.
  • Fliederbaum J., O stanach dziecięcych pochodzenia trzustkowego (infantilismus insulogenes), „Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1930, nr 44, ss. 1021–1025 oraz nr 45, ss. 1045–1048.
  • Fliederbaum J., Badania nad wpływem kwasicy i alkalozy miejscowej skóry na jej gotowość obrzękową, „Medycyna” 1931, nr 17, ss. 601–604.
  • Mesz N., Fliederbaum J., Markuszewicz B., Zwei Fälle von Achondroplasie, „Acta radiologica”, 1931, t. 12, ss. 59–76.
  • Fliederbaum J., Badania nad wpływem zaburzeń w regulacji kwasowo-zasadowej na powstawanie obrzęków, „Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1931, nr 15, ss. 340–343.
  • Fliederbaum J., Badania nad wpływem kwasów i zasad na bilans wodny ustroju i na obrzęki. „Kwartalnik Kliniczny Szpitala Starozakonnych” 1932, nr 2, ss. 107–122 oraz 1932, nr 3–4, ss. 129–150.
  • Fliederbaum J., O roli czynników obwodowych w niewydolności układu krążenia. „Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1932, nr 27, ss. 635–637 oraz nr 28, ss. 654–656.
  • Fliederbaum J., Płońskier M., Przypadek puchliny brzusznej niezwykłych rozmiarów. „Medycyna” 1932, nr 2, ss. 39–40.
  • Fliederbaum J., Płońskier M., Wyniki badania pośmiertnego w przypadku stanu dziecięcego pochodzenia wysypkowego (Infantilismus insulinogenes). „Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1933, nr 24, ss. 545–549.
  • Fliederbaum J., Przypadek białaczki szpikowej ostrej leczony zimnicą szczepioną oraz promieniami Roentgena, „Medycyna” 1932, nr 4, ss. 117–118.
  • Fliederbaum J., L. Krasucka, Sur l’action diurétique synergétique des composes dé mercure et d’ammonium, „Presse Médicale” 1932, ss. 854–856.
  • Fliederbaum J., Infantitismus insulogenes, „Zeitschrift für Klinische Medizin” 1933, ss. 86–98.
  • Fliederbaum J., O skurczu śledziony posalyrganowym, „Polska Gazeta Lekarska” 1933, nr 19, ss. 355–358.
  • Fliederbaum J., Tislowitz R., Badania nad wpływem amoniaku i chlorku amonu na gotowość obrzękową skóry i tkanki podskórnej. „Polska Gazeta Lekarska” 1933, nr 40, ss. 772–774.
  • Fliederbaum J., Płońskier M., Epikryza przypadku dziecięcego pochodzenia wysypkowego, „Medycyna” 1933, nr 3, s. 89.
  • Fliederbaum J., Nowy objaw różniczkowo-rozpoznawczy w moczówce prostej, „Medycyna” 1933, nr 4, s. 114.
  • Fliederbaum J., Badania nad gospodarką wapniową i potasową w chorobach serca i nerek z obrzękami, „Medycyna” 1933, nr 23, ss. 722–726, oraz nr 24, ss. 758–762.
  • Lewin, Fliederbaum J., O leczeniu zachowawczym gruźliczych zachorzeń otrzewny, „Gruźlica” 1933, nr 6, ss. 599–608.
  • Fliederbaum J., Badania nad ilością wody krążącej, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1934, nr 3, ss. 382–402.
  • Fliederbaum J., O postaciach klinicznych gruźlicy otrzewnej, „Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1933, nr 1, ss. 4–7, oraz nr 2, ss. 29–32, oraz nr 3, ss. 53–56.
  • Fliederbaum J., Rola układu autonomicznego w krążeniu, ustalaniu się i zaleganiu wody w ustroju oraz w powstawaniu obrzęków i stanów wysuszania, „Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1934, nr 1, ss. 9–12, oraz nr 2, ss. 27–29, oraz nr 3, ss. 48–50, oraz nr 4, ss. 64–67.
  • Fliederbaum J., Badania nad wpływem układu anatomicznego na wodochłonność krwi, „Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1934, nr 11, ss. 202–204 oraz nr 12, ss. 217–220.
  • Fliederbaum J., Recherches sur la quantité d’eau circulante dans le plasma sanguine, “Bulletin dr l’Academié des Sciences et des Lettress. Clacce de Médicine” 1934, nr 8, ss. 251–260.
  • Fliederbaum J., Przyczyny powstawania i sposoby leczenia stanów obrzękowych, Warszawa 1934.
  • Fliederbaum J., Rola śledziony w gospodarce wodnej, „Polska Gazeta Lekarska” 1934, nr 11, ss. 198–200.
  • Fliederbaum J., Badania nad ilością wody krążącej. Doniesienie 4, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1935, nr 1, ss. 8–13.
  • Fliederbaum J., Badania nad ilością wody krążącej. Doniesienie 5, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1935, nr 1, ss. 14–19.
  • Fliederbaum J., Badania nad ilością wody krążącej. Doniesienie 6, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1935, nr 1, ss. 20–24.
  • Fliederbaum J., Badania nad ilością wody krążącej. Doniesienie 7, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1935, nr 1, ss. 877–884.
  • Fliederbaum J., Badania nad ilością wody krążącej. Doniesienie 8, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1935, nr 4, ss. 885–895.
  • Fliederbaum J., Odcinkowe zmiany wodochłonności skóry w dusznicy sercowej i ich znaczenie różniczkowe rozpoznawcze, „Nowiny Lekarskie” 1935, nr 6, ss. 179–181.
  • Elektorowicz A., Fliederbaum J., Przypadek choroby Pageta, „Medycyna” 1935, nr 4, ss. 131–132.
  • Elektorowicz A., Fliederbaum J., Campioni B., Rak żołądka z przebiciem się do okrężnicy, „Medycyna” 1935, nr 5, ss. 170–171.
  • Fliederbaum J., Badania nad wpływem wody krynickiej „Słotwinka” na gospodarkę wodną i białkową u ludzi, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1936, t. 14, ss. 87–129.
  • Fliederbaum J., Badania doświadczalne wpływu gruczołów dokrewnych na gospodarkę wodną ustroju. Doniesienie 1. Gospodarka wodna i sposoby jej badania, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1936, nr 2, ss. 293–311.
  • Fliederbaum J., Badania doświadczalne wpływu gruczołów dokrewnych na gospodarkę wodną ustroju. Doniesienie 2. Rola trzustki w gospodarce wodnej, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1936, nr 3, ss. 618–696.
  • Fliederbaum J., Badania doświadczalne wpływu gruczołów dokrewnych na gospodarkę wodną ustroju. Doniesienie 3. Rola nadnerczy w gospodarce wodnej, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1936, nr 3, ss. 697–769.
  • Fliederbaum J., Badania doświadczalne wpływu gruczołów dokrewnych na gospodarkę wodną ustroju. Doniesienie 4. Rola tarczycy w gospodarce wodnej, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1936, nr 4, ss. 891–954.
  • Fliederbaum J., Badania doświadczalne wpływu gruczołów dokrewnych na gospodarkę wodną ustroju. Doniesienie 5. Rola przytarczyczek w gospodarce wodnej, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1936, nr 4, ss. 955–1023.
  • Fliederbaum J., Badania doświadczalne wpływu gruczołów dokrewnych na gospodarkę wodną ustroju. Doniesienie 6. Rola jajników i jąder w gospodarce wodnej, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1937, nr 1, ss. 73–103.
  • Fliederbaum J., Nowoczesna metodyka badania gospodarki wodnej ustroju, [w:] Pamiętnik VI Krajowego Zjazdu Lekarzy w Krynicy, Krynica 1937, ss. 151–160.
  • Fliederbaum J., Rola gruczołów dokrewnych w gospodarce wodnej, [w:] Pamiętnik VI Krajowego Zjazdu Lekarzy w Krynicy, Krynica 1937, ss. 161–171.
  • Fliederbaum J., Przypadek achondroplazji, „Medycyna” 1937, nr 3, ss. 106–108.
  • Fliederbaum J., Przypadek mylnego rozpoznania lues visceraliss, „Medycyna” 1937, nr 21, ss. 773–774.
  • Fliederbaum J., Rak płuca z licznymi przerzutami do kośćca i objawami neurologicznymi, „Medycyna” 1937, nr 19, ss. 690–691.
  • Fliederbaum J., Badania doświadczalne roli śledziony jako zbiornika i jako gruczołu dokrewnego w gospodarce wodnej, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1938, nr 1, ss. 83–139.
  • Fliederbaum J., Badanie roli śledziony w gospodarce wodnej ustroju, „Medycyna” 1938, nr 10, ss. 399–400.
  • Fliederbaum J., Experimentelle Untersuchungen über die Rolle der Milz im Wasserhaushalte. I. Mitteilung. Einfluss der Milzextirpation auf den Wasserhauhalt des Organismus, “Bulletin Int. Acad. Pol. Cl Med.” 1937, nr 7–10, ss. 697–707.
  • Fliederbaum J., Experimentelle Untersuchungen über die Rolle der Milz im Wasserhaushalte. II. Mitteilung. Einfluss der Milzextirpation auf den Wasserhauhalt des Organismuss., “Bulletin Int. Acad. Pol. Cl Med.” 1937, nr 7–10, ss. 709–717.
  • Fliederbaum J., Experimentelle Untersuchungen über die Rolle der Milz im Wasserhaushalte. III. Mitteilung. Einfluss der Milzextirpation auf den Wasserhauhalt des Organismuss., “Bulletin Int. Acad. Pol. Cl Med.” 1937, nr 7–10, ss. 719–724.
  • Fliederbaum J., Experimentelle Untersuchungen über die Rolle der Milz im Wasserhaushalte. IV. Mitteilung. Einfluss der Milzextirpation auf den Wasserhauhalt des Organismus, “Bulletin Int. Pol. Cl Med.” 1937, nr 7–10, ss. 725–737.
  • Fliederbaum J., Rola śledziony w przemianie materii, „Warszawskie Czasopismo Lekarskie” 1939, nr 13, ss. 242–244.
  • Chodkowski K., Fliederbaum J., Nabłoniak limfatyczny (lympoepithelioma) w klinicznej postaci ziarnicy złośliwej, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1939, nr 2, ss. 467–475.
  • Fliederbaum J., Studia nad diurezą rtęciową, zwłaszcza w przewlekłej niewydolności krążenia, „Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej” 1939, nr 1, ss. 116–219.

 

 

 

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Gliński J. B., Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej, t. 2, Warszawa 1999, s. 141.
  • [1.2] Julian Fliederbaum. Teczka akt osobowych członków Izby Lekarskiej Warszawsko-Białostockiej zdeponowanych w zbiorach Działu Zbiorów Specjalnych Głównej Biblioteki Lekarskiej w Warszawie.
  • [1.3] W 1934 r. ukazała się książka dr Fliederbauma poświęcona temu zagadnieniu. Był on ponadto autorem licznych artykułów na temat zaburzeń gospodarki wodnej ustroju. Patrz: Fliederbaum J., Przyczyny powstawania i sposoby leczenia stanów obrzękowych, Warszawa 1934.
  • [1.4] Hirszfeld L., Historia jednego życia, Warszawa 1967, s. 325.
  • [1.5] Apfelbaum E. (red.), Choroba głodowa. Badania kliniczne nad głodem wykonane w getcie warszawskim w 1942 roku, Warszawa 1946, s. 5.
  • [1.6] Janczewska M., Badania nad głodem w getcie warszawskim – problemy etyczne, „Zagłada Żydów”, s. 329.
  • [1.7] Jacek Leociak podaje datę 13.12.1940 r. jako moment rozpoczęcia ewakuacji szpitala z Czystego. Leociak J., Przebieg i zmiany granic getta warszawskiego [w:] Engelking B., Leociak J., Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście, Warszawa 2001, s. 90.
  • [1.8] „Gazeta Żydowska” 1942, nr 39, s. 3.
  • [1.9] Hirszfeld L., Historia jednego życia, Warszawa 1967, s. 325; Wulman L., Tenenbaum J., The Martyrdom of the Jewish Physicians in Poland, New York 1963, s. 343-344
In order to properly print this page, please use dedicated print button.