Ajzensztadt Dawid

Dawid Ajzensztadt - Dane osobowe
Data urodzenia: 1889
Miejsce urodzenia: Nasielsk
Data śmierci: 9 sierpnia 1942
Miejsce śmierci: Treblinka
Zawód: dyrygent
Powiązane miejscowości: Nowy Dwór Mazowiecki, Warszawa

Ajzensztadt Dawid (1889 Nasielsk – po 09.08.1942 Treblinka) – dyrygent chórów, kompozytor. Naukę śpiewu rozpoczął u kantora Lejzora Boruchowicza w Nowym Dworze Mazowieckim, kontynuował w Memlu, a następnie pod kierunkiem Efroima Szklara w Szkole Muzycznej w Rydze i pod kierunkiem Nikołaja Heifeca w Szkole Muzycznej Ces. Ros. Towarzystwa Muzycznego w Rostowie n. Donem, wreszcie po I wojnie światowej u Witolda Maliszewskiego w Warszawie. W 1921–1939 był dyrygentem 100-osobowego chóru chłopięco-męskiego Wielkiej Synagogi na Tłomackiem w Warszawie. Występował z nim w repertuarze religijnym i świeckim na koncertach publicznych, także w Polskim Radiu. W 1935 chór w podwójnym składzie wziął udział w wystawieniu opery Dybuk L. Rocci. Od 1936 był kierownikiem szkoły dla kantorów przy Warszawskim Instytucie Muzycznym. Dyrygował też chórem Towarzystwa Popierania Szkolnictwa Żydowskiego i Kultury Żydowskiej „Szul-Kult” oraz chórem ludowym Kultur-Ligi. Był także kompozytorem, ale żaden z jego utworów nie ukazał się w druku, a rękopisy zaginęły. Razem z A. Pragerem rozpoczął wydawanie Algemajner muzik-leksikon, którego ukazały się tylko trzy zeszyty. W 1939 chór uczestniczył w realizacji filmu w jidysz On a hejm w reż. Aleksandra Martena z muzyką I. Szajewicza. Podczas okupacji niemieckiej przebywał w getcie warszawskim. Starał się prowadzić w tym czasie działalność muzyczną. Dnia 9 sierpnia 1942 r. trafił z rodziną na Umschlagplatz, skąd Niemcy przetransportowali go do obozu zagłady Treblinka II. 

Bibliografia:

  • Ajzensztadt D., Prager A., Algemajner muzik-leksikon, Warsze 1936.
  • Entciklopedia szel galujot. Sifri-zichron larcit ha-golah wedoti, ed. I. Grinbaum, Jeruszalajim –Tel Aviv 1953.
  • Fater I., Jidisze muzik in Pojln cwiszn bejde welt-milchomes, Tel-Awiw 1970.
  • Fuks M., Straty osobowe żydowskiego środowiska muzycznego, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego w Polsce” 1978 nr 3-4.
  • Fuks M., Muzyka ocalona. Judaica polskie, Warszawa 1989.
  • Lerski T., Syrena Record – pierwsza polska wytwórnia fonograficzna 1904-1939, Warszawa 2002.
  • Neustadt M., Churbn un ojfsztand fun Jidn in warsze, Tel Awiw 1948.
  • Stolnitz N., Negine in jidiszn lebn, Toronto 1957.
  • Turkow, Azoj iz es gewen, Buenos Ajres 1948.
  • Turkow J., Farloszene sztern, Buenos Ajres 1953.
  • Zylbercwejg Z., Leksikon fun jidiszn teater , t. 1, Nju Jork 1931.

 

L.T. Błaszczyk, „Żydzi w kulturze muzycznej działający na ziemiach polskich w XIX i XX wieku”, książka wydana dzięki wsparciu udzielonemu przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego  oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.