Akselrod Estera

Estera Akselrod - Dane osobowe
Data urodzenia: 1868
Data śmierci: 5 lutego 1946
Miejsce śmierci:
Zawód: filozof
Powiązane miejscowości: Wilno

Akselrod Estera, pseud. Ortodoks (1868 Dunilovičiai – 05.02.1946 Moskwa) – rosyjska rewolucjonistka, filozofka i badaczka literatury.

W 1884 r. weszła do podziemnej, rewolucyjnej organizacji Narodnaja Wola. Swoją działalność rozwijała w Wilnie. Była łączniczką organizacji, jeździła po miastach, w których działały lub były zakładane grupy narodowolców. W 1887 r. po nieudanym zamachu na imperatora Aleksandra III i niepowodzeniu grupy narodowolców w Wilnie Akselrod szybko wyemigrowała do Francji, a potem do Szwajcarii. Tam włączyła się do życia rosyjskich emigrantów rewolucyjnych. W 1892 r. wstąpiła do grupy Wyzwolenia Pracy i stała się konsekwentną marksistką, zaufaną stronniczką G. Plechanowa. W 1900 r. Akselrod ukończyła uniwersytet w Bernie – uzyskała stopień doktora filozofii. Od tego czasu stała się jedną z czołowych autorek tekstów o tematyce filozoficznej w rosyjskich pismach socjaldemokratycznych: „Iskra” i „Zaria”.

W 1906 r., kiedy ogłoszono amnestię dla członków partii opozycyjnych, wróciła jako liderka partii mienszewików, najważniejsza przedstawicielka filozofii marksistowskiej zaraz po G. Plechanowie. W 1906 r. ukazał się jej zbiór Szkice filozoficzne. Odpowiedź dla filozofów, krytyków historycznego materializmu. Ta książka, a także zbiór z 1922 r. Przeciw idealizmowi dały jej reputację obrończyni czystości bezkompromisowego marksizmu wśród rosyjskich socjaldemokratów. W 1917 r., po powstaniu październikowym, tak samo jak większość mienszewików nie wyemigrowała z Rosji. Chociaż w 1909 r. w artykule ostro krytykowała książkę Lenina „Materializm i empiriokrytycyzm”, była członkinią Komitetu Centralnego partii mienszewików. Należała do grupy plechanowców „Jedność”. Duży autorytet pomógł jej uniknąć represji ze strony bolszewików.

Od 1920 r. Akselrod wykładała w różnych naukowych instytucjach sowieckich. W czasach radzieckich wydano jej książki: Karol Marks jako filozof (1924), Krytyka podstaw światopoglądu burżuazji i materialistyczne rozumienie historii (1924), Etiudy i wspomnienia (1925), Lew Tołstoj (1928), O kwestii światopoglądu Szczedrina, Spuścizna literacka ( 1933), Idealistyczna dialektyka Hegla i materialistyczna dialektyka Marksa (1934).

Vytautas Toleikis, Tłum. Marta Marsula

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.