Hemar Marian

Marian Hemar - Dane osobowe
Data urodzenia: 6 kwietnia 1901
Miejsce urodzenia: Lwów
Data śmierci: 11 lutego 1972
Miejsce śmierci: Dorking
Zawód: poeta;satryrk
Powiązane miejscowości: Warszawa, Tobruk, Londyn

Hemar Marian, właśc. Jan Marian Hescheles (06.04.1901 Lwów – 11.02.1972 Dorking k. Londynu) - poeta, satyryk, autor tekstów piosenek, tłumacz.

Urodził się w rodzinie żydowskiej we Lwowie jako syn Ignacego Heschelesa i Berty Lem. Ukończył VII gimnazjum we Lwowie, następnie studiował na Uniwersytecie Jana Kazimierza medycynę i filozofię. W wieku siedemnastu lat zgłosił się jako ochotnik do wojska polskiego i brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. i w obronie Lwowa. Po zakończeniu kampanii wrócił na studia, jednak nigdy ich nie ukończył. Już w czasie studiów próbował swoich sił jako poeta i satyryk. Na pocz. lat 20. XX w. rozpoczął współpracę z pismem satyrycznym „Szczutek”, nieco później z „Gazetą Lwowską”, w którym zaczął publikować swoje utwory: fraszki, bajki, wiersze, utwory rewiowe, parodie. Opublikował też zbiory Dzik i świnia (1922) oraz Ballada o białym byku (1923).

W tym czasie razem z Brunonem Jasieńskim stworzył kabaret. Ich współpraca nie trwała jednak długo, bo Jasieński wyruszył do Paryża a Hemar przeniósł się do Warszawy. Hemar związał się tam ze środowiskiem literackim Skamandra, zaprzyjaźnił się z Julianem Tuwimem, Janem Lechoniem. Tworzył piosenki, teksty rewiowe, scenariusze, szopki polityczne. Był kierownikiem literackim teatrów rewiowych – Qui pro Quo (do 1931), Banda (1931–33), Cyganeria Warszawska (1933–34), Cyrulik Warszawski (1935–39).  W latach 1933-34 kierował też założonym ze Stefanem Jaraczem i Marią Modzelewską teatrem „Nowa Komedia”.

Szacuje się, iż do wybuchu II wojny światowej napisał, opracował, przetłumaczył, sparafrazował około 3 tysiące piosenek, z których wiele stało się przebojami śpiewanymi do dzisiejszego dnia: Czy pani Marta jest grzechu warta, Nikt, tylko ty, Wspomnij mnie czy Upić się warto.

Po wybuchu II wojny światowej przedostał się do Rumunii, następnie przez Palestynę do Egiptu. Walczył w Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich pod Tobrukiem. Przydzielono go do Wydziału Prac Kulturalno-Oświatowych Biura Opieki nad Żołnierzem. Hemar prowadził program radiowy oraz Karpacką Czołówkę Teatralną pisząc teksty propagandowe, rozrywkowe, piosenki żołnierskie, wiersze. Publikował je w czasopismach Brygady: „Nasze Drogi”, „Gazetka Obozowa”, „Ku wolnej Polsce”. W 1942 r. został przeniesiony do Londynu, gdzie pracował w Ministerstwie Informacji i Dokumentacji. Zajmował się walką z kłamstwami na temat Polski rozpowszechnianymi przez niemiecką a także angielską propagandę. Współpracował także z prasą emigracyjną („Wiadomości Polskie”, „Dziennikiem Polskim”, „Dziennikiem Żołnierza”, „Polską Walczącą”).

Po zakończeniu wojny zdecydował się  pozostać w Anglii. Założył kabaret „Biały Orzeł”, prowadził program satyryczny w Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Od 1955 r. prowadził też Teatr Literacko-Satyryczny Hemara. Pisywał felietony, recenzje, utwory sceniczne oraz satyry polityczne. Wybory jego tekstów były publikowane na emigracji (Awantury w rodzinie, 1967; Adolf Wielki,  1943; Satyry patetyczne, 1947; Siedem lat chudych,  1955). Hemar zajmował się również działalnością translatorską tłumacząc wiele z angielskiego oraz łaciny.

Hemar był laureatem wielu nagród w tym m.in.: Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie (1959), Wiadomości (1962), „Dziennika Polskiego” i „Dziennika Żołnierza”(1967), Fundacji A. Jurzykowskiego w Nowym Jorku (1969). Władze emigracyjne uhonorowały go Krzyżem Oficerskim (1966), Krzyżem Komandorskim (1971) Orderu Polonia Restituta. Hemar zmarł 11 lutego 1972 r. w Dorking pod Londynem.

 

Bibliografia:

  • Mieszkowska A., Ja, kabareciarz. Warszawa 2006,
  • Mieszkowska A., Marian Hemar. Od Lwowa do Londynu, Londyn 2001.
  • Żebrowski R., Marian Hemar, [w:] Polski Słownik Judaistyczny, t. 1, Warszawa 2003, s. 581. 

Tekst oparty na materiale z portalu Diapozytyw, należącego wcześniej do Instytutu Adama Mickiewicza.

 

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.