Herzl Theodor

Theodor Herzl - Dane osobowe
Data urodzenia: 2 maja 1860
Miejsce urodzenia: Budapeszt
Data śmierci: 3 lipca 1904
Miejsce śmierci: Reichenau an der Rax
Zawód: publicysta
Powiązane miejscowości: Bazylea, Wiedeń, Paryż, Londyn, Istambuł

Herzl Theodor (02.05.1860 Peszt – 03.07.1904 Edlach) – żydowski myśliciel polityczny, publicysta, pisarz, twórca i polityczny ideolog syjonizmu.

Herzl urodził się w dobrze sytuowanej, świeckiej rodzinie żydowskiej w Peszcie (obecnie Budapeszt). Jego rodzice, Jakob i Jeanette Herzl, byli asymilowani, a w domu mówiło się po niemiecku. Herzl i jego siostra Pauline mieli prywatnego nauczyciela. Potem Theodor uczęszczał do żydowskiej szkoły podstawowej, a po 4 latach do szkoły realnej a następnie do klasycznego gimnazjum ewangelickiego.   Początkowo Herzl wykazywał silne tendencje germanofilskie, uważając Niemców za prawdziwy Kulturvolk. Podczas studiów prawniczych na uniwersytecie wiedeńskim Herzl został członkiem nacjonalistycznego burszenszaftu Albia. Później zrezygnował z członkostwa w tej organizacji sprzeciwiając się panującemu tam antysemityzmowi.

Po ukończeniu studiów Herzl pracował w kancelarii prawnej w Wiedniu i w Salzburgu. Herzl poświęcił się jednak dziennikarstwu. W latach 1891–1895 pracował jako korespondent „Neue Freie Presse” w Paryżu, wyjeżdżał też do Londynu i Istambułu. Po kilku latach został redaktorem literackim pisma. Pisał też komedie i dramaty, które wystawiano na wiedeńskich scenach teatralnych. 

Obserwując narastanie antysemityzmu, zwłaszcza w związku z tzw. sprawą Dreyfusa, doszedł do przekonania, że asymilacja nie rozwiąże problemu Żydów i że konieczne jest powstanie państwa żydowskiego. Swoje poglądy i postulat utworzenia państwa żydowskiego w Palestynie zawarł w pracy Der Judenstaat (1896; niem. Państwo żydowskie, wyd. pol. 1917). Przyjęto je na zorganizowanym przez Herzla pierwszym kongresie syjonistycznym w Bazylei (1897) jako podstawowe zasady tego ruchu.

Od 1897 r. Herzl był redaktorem „Die Welt”. Opowiadał się za tzw. politycznym syjonizmem, opartym przede wszystkim na działaniach dyplomatycznych. Choć negocjacje prowadzone przez niego z mężami stanu, finansistami, monarchami nie dały bezpośrednich wyników, to przyczyniły się do uznania ruchu syjonistycznego za siłę polityczną. Herzl pozyskał dla syjonizmu wielu zwolenników wśród działaczy żydowskich, zwłaszcza w środkowowschodniej Europie, tworząc w ten sposób podstawy jego rozwoju jako ruchu masowego. Herzl wydał też Zionistische Schriften (t. 1–2, 1905), Tagebücher (t. 1–3, 1922–1923).

Herzl zmarł w Edlach, osadzie położonej w pobliżu Reichenau an der Rax (obecnie Austria), na skutek choroby serca. Został pochowany w Wiedniu na cmentarzu w dzielnicy Döbling. Jego życzeniem było jednak, aby jego ciało spoczęło w Izraelu, kiedy będzie to możliwe. Dopiero w sierpniu 1949 r. ekshumowano jego szczątki i przewieziono do Jerozolimy. Spoczęły one na cmentarzu na Wzgórzu Herzla.  

 

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.