Markisz Perec

Perec Markisz - Dane osobowe
Data urodzenia: 7 grudnia 1895
Miejsce urodzenia: Połonne
Data śmierci: 12 sierpnia 1952
Zawód: pisarz

Markisz Perec (7.12.1895 Połonne na Wołyniu –12.08.1952 ZSRR) – poeta, prozaik i dramaturg jidysz. Otrzymał tradycyjne wychowanie żydowskie. Mając 19 lat, zdał eksternistyczny egzamin maturalny w gimnazjum rosyjskim. Po 1914 r. wcielony do armii rosyjskiej i ranny na froncie. Początkowo pisał po rosyjsku, w jidysz debiutował w 1917 roku. Wraz z Lejbem Kwitką i Dowidem Hofsztejnem należał do kijowskiej grupy liryków żydowskich, którzy poparli rewolucję i byli zwolennikami nowych prądów w literaturze jidysz, łącząc awangardowość literacką z rewolucyjnością. W latach 1921–1926 przebywał poza Rosją – w Polsce, a także we Francji, Anglii i Palestynie. Współzałożyciel tygodnika literackiego „Literarisze Bleter” (1924), współwydawca (wraz z Izraelem Joszuą Singerem i Ojzerem Warszawskim) ekspresjonistycznego almanachu „Chaliastre” (1922, 1924). W 1926 r. wrócił do Rosji i stał się jednym z najpopularniejszych pisarzy jidysz (nagrodzony Orderem Lenina, 1939). W czasie wojny w Komitecie Antyfaszystowskim. Aresztowany w 1949 r., stracony w sierpniu 1952 r. wraz z grupą twórców kultury jidysz, zrehabilitowany w 1956. Twórczość Markisza jest różnorodna gatunkowo, tematycznie i formalnie. Obok poematów ekspresjonistycznych pozostawił liryki odznaczające się kunsztem formalnym, obok pochwał kolektywizacji, industrializacji i Ody do Stalina (1940) utwory poświęcone pogromom na Ukrainie i epoce Zagłady. Do najwybitniejszych osiągnięć Markisza zaliczane są poematy Wolin (1920), Radio (1922), Di kupe, (1922), Milchome (1948), a także powieści Dor-ojs, dor-ajn (1929), Dem balegufs tojt (1935).

Eugenia Prokop-Janiec

Tekst powstał na podstawie książki „Żydzi w Polsce. Dzieje i kultura. Leksykon”, red. J. Tomaszewski, A. Żbikowski, Warszawa 2001. 

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.