Peres Szimon

Szimon Peres - Dane osobowe
Data urodzenia: 2 sierpnia 1923
Miejsce urodzenia: Wiszniew
Data śmierci: 28 września 2016
Miejsce śmierci: Ramat Gan
Zawód: polityk
Powiązane miejscowości: Tel Awiw

 

Peres Szimon, właśc. Szymon Perski (02.08.1923 Wiszniew – 28.09.2016 Ramat Gan) – polityk izraelski, wieloletni członek Knesetu, minister, premier, prezydent państwa Izrael.

Szymon Peres urodził się w niewielkim miasteczku Wiszniew w województwie nowogródzkim. Był pierwszym dzieckiem kupca drzewnego, Icchaka Perskiego, i bibliotekarki, Sary Meltzer. Nauczycielem Szymona był jego dziadek ze strony matki rabin Cwi Meltzer, wywodzący się z rodziny sławnego rabina Chaima z Wołożyna.   

W 1932 r. Icchak Perski wyjechał do Palestyny i po 2 latach sprowadził resztę rodziny. Perscy zamieszkali w Tel Awiwie. Szymon ukończył tam szkołę podstawową Balfoura, gimnazjum Geula. Jako 15-latek rozpoczął naukę w szkole rolniczej Ben Shemen. Zaangażował się w działalność w młodzieżowym ruchu socjalistyczno-syjonistycznym - Ha-Noar ha-Owed we-ha-Lomed. Przez kolejne lata mieszkał w kibucu Geva, a w 1942 r. był jednym z założycieli kibucu Alumot. Peres pracował tam w mleczarni, a także jako pasterz. Pełnił również funkcję skarbnika kibucu.

W 1947 r. wstąpił do Hagany i wziął udział w wojnie izraelsko-arabskiej w 1948 roku. Odpowiadał z polecenia Dawida Ben Guriona przede wszystkim za sprawy kadrowe i zakupu broni. Peres kontynuował w ministerstwie obrony. W 1953 r.  objął funkcję dyrektora generalnego jako najmłodsza osoba na tym stanowisku w historii Izraela. Nadzorował zakup broni oraz technologii dla armii izraelskiej, a także prowadził ważne negocjacje międzynarodowe (nawiązanie współpracy z Francją w kwestii rozpoczęcia izraelskiego programu nuklearnego i planowanego powstania Nuklearnego Centrum Badawczego Negew w okolicy Dimony oraz zakupu myśliwców Dassault Mirage III, a także strategiczny sojusz z Francją i Wielką Brytanią, wzmacniający międzynarodową pozycję Izraela w przededniu kryzysu sueskiego). W latach 1959–1965 Peres pełnił funkcję wiceministra obrony.  W 1959 r. został pierwszy raz wybrany do Knesetu i zasiadał w nim z jedną krótką przerwą (trzy miesiące w 2006 r.) aż do 2007, kiedy został wybrany na prezydenta państwa.

W czasie swojej pracy w Knesecie reprezentował kolejno pięć partii politycznych: Mapai, Rafi, Maarach, Partię Pracy i Kadimę. W 1969 r., po sformowaniu przez Mapai, Rafi i inne partie lewicowe koalicji Maarach pełnił kolejno funkcje ministra ds. asymilacji imigracji, ministra transportu i komunikacji i ministra informacji. Po rezygnacji Goldy Meir z fotela premiera po wojnie Jom Kipur znalazł się w rządzie Icchaka Rabina jako minister obrony. W 1977 r. zastąpił Rabina na stanowisku przewodniczącego Partii Pracy. 

W latach 1984–1986 stał na czele rządu utworzonego przez partię Maarach w koalicji z Likudem, a w kolejnych 2 latach pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych w tym rządzie. W gabinecie jedności narodowej 1988-1990 (kolejna koalicja Maarach i Likudu) pełnił funkcje wicepremiera i ministra finansów. Po wyjściu Maarach z koalicji rządowej i przekształceniu się jej w zunifikowane ugrupowanie pod nazwą Partii Pracy przegrał walkę o przywództwo z Icchakiem Rabinem. Nadal jednak odgrywał ważną polityczną funkcję jako minister spraw zagranicznych w rządzie Rabina. Razem z Rabinem prowadził negocjacje z Organizacją Wyzwolenia Palestyny, które doprowadziły w 1993 r. do podpisania Porozumień z Oslo (podstawa prawna istnienia Autonomii Palestyńskiej), co zostało w 1994 r. uhonorowane przez społeczność międzynarodową przyznaniem Rabinowi, Peresowi i Jaserowi Arafatowi Pokojowej Nagrody Nobla. Po śmierci zastrzeleniu Rabina w 1995 r. po raz kolejny objął funkcję premiera, jednak już w następnym roku został pokonany przez Binjamina Netanjahu.

W 2000 r. kandydował na prezydenta Izraela i przegrał z kandydatem Likudu, Mosze Kacawem. W 2001–2002 sprawował funkcję ministra spraw zagranicznych w rządzie Ariela Szarona, a od stycznia 2005 r. także w rządach Szarona i Ehuda Olmerta. W 2007 r. został wybrany na 9. prezydenta Izraela. Funkcję tę pełnił do 2014 roku.

Peres był też autorem wielu publikacji. Mało kto wie, że pisywał poezję. Jego pierwsze artykuły ukazały się już w gazetce szkolnej. Od lat 60. XX w. publikował książki na temat syjonizmu, polityki państwa Izrael, spisał również wspomnienia.  

Peres był kawalerem wielu odznaczeń, m.in. Medalu Wolności USA, francuskiej Legii Honorowej czy brytyjskiego Orderu św. Michała i św. Jerzego. Angażował się w powstanie Muzeum Historii Żydów Polskich Polin – stał na czele Międzynarodowego Honorowego Komitetu Muzeum Historii Żydów Polskich. Podpisał akt erekcyjny budowy budynku Muzeum oraz brał udział w jego wmurowaniu.

Szimon Peres zmarł 28 września 2016 r. w szpitalu w Ramat Gan pod Tel Awiwem. 

Nota bibliograficzna:

  • Joffe L, Shimon Peres Obituary, [w:] The Guardian [online] https://www.theguardian.com/world/2016/sep/28/shimon-peres-obituary [dostęp: 28.09.2016].
  • Shimon Peres, [w:] Knesset Members [online] https://www.knesset.gov.il/mk/eng/mk_eng.asp?mk_individual_id_t=104 [dostęp: 28.09.2016].
  • Shimon Peres, [w:] Wikipedia.org [online] https://en.wikipedia.org/wiki/Shimon_Peres [dostęp: 28.09.2016].

 

 

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.